آمریکا ممنوعیت صادرات تجهیزات هوش مصنوعی را به ایران، چین و روسیه پیش از موعد اجرا کرد

احتمال گسترش جنگ به چند جبهه خاورمیانه در تضاد کامل با فضای چند هفته پیش این منطقه است. زمانی که دولت جو بایدن در تلاش برای امضای توافقی تاریخی بین عربستان سعودی و اسرائیل بود.

آمریکا امیدوار بود این توافق، منطقه‌ای را که مدت‌هاست با جنگ و فرقه‌گرایی متلاطم شده است به ثبات نزدیک‌تر کند.

تشدید درگیری‌ها در منطقه

نیویورک تایمز در گزارش خود نوشت در حالی که به نظر می‌رسد ارتش اسرائیل در حال آماده شدن برای حمله زمینی به غزه است، نیروهای اسرائیلی و حزب‌الله، گروه شبه‌نظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، در مرز لبنان به سوی یکدیگر آتش گشوده‌اند.

از سوی دیگر آمریکا دو ناو هواپیمابر را به شرق مدیترانه منتقل کرده است. پیش‌تر و در روز ۲۷ مهر نیروی دریایی آمریکا یک موشک‌ را که از یمن احتمالا به سمت اسرائیل می‌رفت، سرنگون کرد.

با احتمال بروز حملات مشابه در روزهای آینده، ارتش ایالات متحده روز ۲۹ مهر اعلام کرد توانایی دفاع موشکی خود را در منطقه برای کمک به حفاظت از نیروهای آمریکایی افزایش خواهد داد.

به گزارش نیویورک تایمز، در مرکز این تنش‌های فزاینده جمهوری اسلامی قرار دارد که سال‌هاست درگیر جنگ نیابتی با رقیب اصلی منطقه‌‌ای خود، اسرائیل است.

علی خامنه‌‌ای، ‌رهبر جمهوری اسلامی روز ۱۸ مهر حمله تروریستی مرگ‌بار حماس را که بخشی از شبکه گروه‌‌های مسلح غیردولتی تهران برای تقویت نفوذ رژیم در منطقه به شمار می‌رود، تحسین کرد.

نقش رهبر جمهوری اسلامی و متحدانش در حمله حماس

اما ریشه اصلی درگیری‌ها در خاورمیانه کجاست؟

واشینگتن پست برای یافتن پاسخی به این پرسش به گفت‌وگو با رابرت سی اوبراین، مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری سابق آمریکا نشست.

رابرت سی اوبراین به واشینگتن پست گفت: «بیایید این مساله را روشن کنیم که چه کسانی با به اصطلاح رهبر ایران متحد هستند؛ دیکتاتور شی جین پینگ در چین و ولادیمیر پوتین در روسیه که در بی‌رحمی این ظالمان جای بحثی نیست.»

او افزود: «خامنه‌ای قبل از کمک و تشویق به کشتار هفتم اکتبر در اسرائیل، اعتراضات را در کشور خود سرکوب کرد و صدها کشته بر جای گذاشت. حزب کمونیست چین به رهبری شی اقدام به نسل‌کشی مردم اویغور در منطقه سین کیانگ کرد و پوتین در حملات روسیه به چچن در دهه ۱۹۹۰ توانایی خود را در بربریت نشان داد و همین مسیر وحشیانه را در حمله به اوکراین پی گرفت.»

اوبرایان در ادامه گفت: «این رژیم‌ها با جمهوری اسلامی به‌عنوان دشمنان آزادی و دموکراسی هم‌سو هستند. آن‌ها مواد خام، اسلحه و منابع مالی و سرمایه‌گذاری را برای یکدیگر تامین می‌کنند.»

هدف اصلی اسلام‌گرایان

به گزارش واشینگتن پست، برای متعصبان اسلام‌گرا انگیزه اساسی «مرگ یهودیان» است زیرا حماس مانند دیگر دست‌نشانده‌‌های جمهوری اسلامی، بر این باور است که ملت اسرائیل حق موجودیت ندارد.

بر همین اساس واشینگتن پست به یک فایل صوتی اعضای حماس اشاره کرد که روز یکم آبان از سوی ارتش اسرائیل منتشر شد.

در این فایل صوتی یک نیروی حماس شادمانه با پدر و مادر خود تماس گرفته و فریاد می‌زند: «پسرت این همه یهودی را کشت. مادر! پسرت قهرمان است ....»

انکار تهران در مورد دست داشتن در حمله حماس

بر اساس گزارش نیویورک‌ تایمز، تهران هر گونه دخالت در این حمله را رد کرده است و مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی نیز معتقدند هیچ «شواهد مستقیمی» دال بر دخالت آشکار جمهوری اسلامی در حمله حماس وجود ندارد.

با این‌ حال این نگرانی وجود دارد که جنگ نیابتی جمهوری اسلامی علیه اسرائیل شدت ‌یابد و به یک درگیری پایدار با حضور بالقوه آمریکا تبدیل شود.

ممکن است جمهوری اسلامی دستور حمله حماس را صادر نکرده باشد اما مقامات دولتی در واشینگتن معتقدند تهران در بالا بردن توان مالی و نظامی این گروه شبه‌نظامی برای انجام حمله پیچیده هفتم اکتبر مسوولیت دارد.

چند روز پس از این حمله، واشینگتن و دوحه اعلام کردند تهران از دسترسی به شش میلیارد دلاری که اخیرا در نتیجه مبادله زندانیان بین ایالات متحده و ایران آزاد شده بود، محروم خواهد شد.

نقش سپاه قدس

به گزارش نیویورک تایمز، جمهوری اسلامی هر سال صدها میلیون دلار برای افزایش توان نظامی حزب‌‌الله، حماس و سایر گروه‌های شبه‌‌نظامی در منطقه از جمله حوثی‌‌ها در یمن و مجموعه‌‌ای از شبه‌‌نظامیان شیعه عراقی هزینه می‌‌کند.

با این بودجه، گروه‌هایی که رژیم ایران برای دهه‌ها به‌عنوان بخشی از «محور مقاومت» از آن‌ها حمایت کرده است، مجهز به مجموعه گسترده‌ای از قابلیت‌های نظامی شده‌اند؛ از سیستم‌های هوایی و پهپادهای بدون سرنشین گرفته تا زرادخانه‌های موشک‌های بالیستیک پیشرفته.

نیویورک تایمز با اشاره به نقش نیروی قدس سپاه پاسداران در بروز درگیری‌ها نوشت که آموزش و تجهیز تروریست‌ها، شورشیان و شبه‌نظامیان، عنصر اصلی سیاست خارجی و امنیتی جمهوری اسلامی در خاورمیانه است.

پیشتاز این سیاست، نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. واحدی که مسوول انجام فعالیت‌‌های مخفی، از جمله حمایت از گروه‌هایی مانند حماس است.

مربیان و مشاوران نیروی قدس سپاه پاسداران به ستیزه‌جویان در مورد نحوه طراحی، بهبود امنیت عملیاتی و کسب مهارت در فن‌آوری‌های نوظهور و سیستم‌های تسلیحاتی پیشرفته آموزش عملی ارائه می‌دهند.

موفقیت این آموزش‌ها در نحوه استفاده حماس از پهپاد برای هدف قرار دادن برج‌های مخابراتی و ارتباطات سلولی (CC) نیروی دفاعی ارتش اسرائیل در امتداد مرز با غزه در حمله هفتم اکتبر آشکار شد.

هدف تهران در حمایت از گروه‌های نیابتی

جمهوری اسلامی از نیروهای نیابتی خود برای پیشبرد اهداف امنیتی از جمله بیرون راندن بیش از ۳۰ هزار نیروی مستقر آمریکا در خاورمیانه و گسترش حوزه نفوذش بدون دادن پاسخ نظامی مستقیم استفاده می‌کند.

نیروهای نیابتی به تهران اجازه می‌دهند تا در درگیری‌های جاری در پس‌‌زمینه و در پوشش نازکی از انکار باقی بماند و از وارد شدن به یک رویارویی مستقیم نظامی با دشمنان برتر نظامی مانند اسرائیل و آمریکا اجتناب کند.

همچنین گروه‌‌های نیابتی به تهران این اهرم را می‌دهند که با ایجاد جناح‌های سیاسی، در سیاست‌های محلی و ملی در عراق، لبنان، یمن و دیگر نقاط نقش‌‌آفرینی کند.

تاکتیک جنگ‌های نیابتی تاکنون برای جمهوری اسلامی موفقیت‌آمیز بوده است. حماس و حزب‌الله بدون اینکه جنگ به سوی ایران سوق پیدا کند، آسیب‌‌هایی جدی به اسرائیل وارد کرده‌‌اند و پیام روشنی به تل‌آویو فرستاده‌‌اند که اگر جمهوری اسلامی بخواهد، می‌تواند جنگی ترکیبی از قابلیت‌‌های نظامی متعارف و غیر‌متعارف راه بیندازد.

100%

به گزارش نیویورک تایمز، بسیاری از ناظران خاورمیانه بر این باورند که حمله حماس هم از سوی رهبری این گروه و هم از طرف تهران، نیروی محرکی برای بر هم زدن شتاب توافق عادی‌سازی روابط بین اسرائیل و دیگر دشمن دیرینه ایران در منطقه، یعنی عربستان سعودی بوده است. تلاشی که ممکن است تا حدودی نتیجه‌بخش باشد.

در نهایت عربستان سعودی نمی‌‌تواند تصاویر مرگ و ویرانی را که از غزه بیرون می‌آیند و تلفات فزاینده غیرنظامیان فلسطینی را نادیده بگیرد. در نتیجه اکنون هر گونه مذاکرات عادی‌سازی بین عربستان سعودی و اسرائیل به حالت تعلیق درآمده است.

اما بر اساس گزارش نیویورک تایمز تهران بسیار فراتر از اخلال در مذاکرات پیش رفته است. اسماعیل قاآنی، فرمانده سپاه قدس که به نظر می‌‌رسد نیروهای نیابتی رژیم را هماهنگ می‌‌کند، طبق گزارش‌‌ها از مرداد جلسات منظمی بین سران حزب‌‌الله، حماس و جهاد اسلامی فلسطین ترتیب داده است.

بر همین اساس جنگ به غزه محدود نشد و اسرائیل در پاسخ به موشک‌های حزب‌الله، حملاتی را به لبنان انجام داد. این مبادله آتش تاکنون از الگوی طولانی‌مدت تلافی‌جویانه پیروی کرده است.

تبعات حمله زمینی ارتش اسرائیل به نوار غزه

تل‌آویو نگران است جنگجویان حزب‌الله در پاسخ به تهاجم زمینی اسرائیل به غزه، آماده افزایش حملات به این کشور شوند. به همین دلیل ارتش اسرائیل از تخلیه ده‌ها محله در امتداد مرز خود با لبنان، از جمله یک شهر کوچک با حدود ۲۰ هزار سکنه خبر داد.

با تشدید مناقشه، نگرانی‌های فزاینده‌ای وجود دارد که اسرائیل ممکن است به سمت رویارویی مستقیم با ایران پیش برود.

ارتش آمریکایی مستقر در منطقه نیز در روزهای اخیر با تهدید گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی مواجه شده است.

اعتراضات مردمی در کشورهای منطقه

علی خامنه‌ای ۲۵ مهر و پس از کشته شدن فلسطینیان به دنبال منفجر شدن بیمارستانی در غزه، آمریکا را متهم به دامن زدن به هرج و مرج در منطقه کرد.

حساب شبکه اجتماعی ایکس رهبر جمهوری اسلامی نوشت: «سیاست رژیم صهیونیستی توسط آمریکایی‌ها تنظیم می‌شود. آمریکا مسوول جنایات اخیر است.»

این در حالی است که دولت بایدن، شواهدی ارائه کرد که نشان می‌‌داد حمله به بیمارستان با موشک جهاد اسلامی فلسطین انجام شده است.

اما قبل از مطرح شدن این ادعا از سوی آمریکا، شعله اعتراضات در سراسر منطقه روشن شد. در امان پایتخت اردن، معترضان به سفارت اسرائیل یورش بردند و تظاهرکنندگان خشمگین در استانبول، کنسولگری اسرائیل را هدف قرار دادند.

نیویورک تایمز نوشت اگر حزب‌الله تصمیم بگیرد جبهه دومی را در مرز شمالی اسرائیل باز کند، وضعیت ممکن است به سرعت بدتر شود.

حتی کوچک‌ترین اشتباه محاسباتی از سوی جمهوری اسلامی یا یکی از نیروهای نیابتی‌اش، می‌تواند منجر به واکنش چشم‌گیر اسرائیلی‌ها شود و به‌طور بالقوه آمریکا را به جنگ کشانده و زمینه را برای یک درگیری تلخ منطقه‌ای فراهم کند.

اوبرایان درباره نقش غرب در جلوگیری از تهدیدات روزافزون بنیادگرایان به واشینگتن پست گفت: «سموم ترکیبی کمونیسم، فاشیسم و تعصب اسلام‌گرا را نمی‌توان بدون شفافیت اخلاقی که بسیاری از افراد در غرب در بیانش تردید دارند، شکست داد.»

به گفته او، تعداد زیادی از دانشگاه‌های آمریکا حتی نمی‌‌توانند برای محکوم کردن «قصابی هفت اکتبر» با بیان اصول «جنگ عادلانه»، یا ارائه تعریفی منسجم از «تناسب» در قانون درگیری‌‌های مسلحانه، تلاش کنند.

او در انتها به واشینگتن پست گفت: «تا زمانی که ما عمق تباهی را که میان این سه رژیم مرتبط به هم می‌گذرد تشخیص ندهیم نمی‌توانیم آن را شکست دهیم. آیا غرب در حالی‌ که درگیر مسایل اجتماعی است، می‌تواند برای دفاع از خود هماهنگ شود؟»

موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، گروه «الویه الوعد الحق» را وابسته به شبه‌نظامیان «عصائب اهل حق» می‌داند که تحت کنترل نیروی قدس سپاه پاسداران است. این گروه در پنجمین تهدید حمله‌ای که از سال ۲۰۲۱ منتشر کرده، پایگاه‌های آمریکا در کویت و امارات را هدف مشروع خوانده است.

موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، گروه «الویه الوعد الحق» را وابسته به شبه‌نظامیان «عصائب اهل حق» می‌داند که تحت کنترل نیروی قدس سپاه پاسداران است. این گروه در پنجمین تهدید حمله‌ای که از سال ۲۰۲۱ منتشر کرده، پایگاه‌های آمریکا در کویت و امارات را هدف مشروع خوانده است.

طبق گزارش موسسه واشینگتن، «الویه الوعد الحق» در ژانویه ۲۰۲۱ مسئولیت حمله پهپادی به یک کاخ سلطنتی در ریاض را به عهده گرفت. این گروه در فوریه ۲۰۲۲ نیز مسئولیت چهار حمله پهپادی به امارات را به عهده گرفت که یکی از این پهپادها که برج خلیفه دبی را هدف گرفته بود، رهگیری شد.

در این گزارش به نقل از مهدی کرباسیان، از مدیران پیشین سازمان تامین اجتماعی آمده است: «وضعیت صندوق‌های بازنشستگی نامساعد است؛ به گونه‌ای که در حال حاضر میزان ورودی منابع برخی صندوق‌های بازنشستگی مانند صندوق فولاد به نزدیک صفر رسیده است.»

کرباسیان وضعیت صندوق‌های بازنشستگی از جمله صندوق بازنشستگی هما، صندوق بازنشستگی شرکت ملی مس، صندوق بازنشستگی نفت، صندوق بازنشستگی کشوری و دیگر صندوق‌ها را در آستانه بحرانی شدن ارزیابی کرده است.

حسین عبده تبریزی، اقتصاددان و مدیرعامل اسبق بورس نیز در این گزارش هشدار داد که دولت همچنان به بحران قریب‌الوقوع صندوق‌های بازنشستگی به طور کامل واقف نیست.

این اقتصاددان از افزایش مستمر بدهی‌های دولت به سازمان تامین اجتماعی خبر داد و گفت: «به نظر می‌رسد دولت باید یک روز تمام صنعت نفت را به عنوان تسویه بدهی به سازمان تأمین اجتماعی بدهد.»

عبده تبریزی تاکید کرد: «دولت اگر نخواهد هرچه زودتر اصلاحات را در صندوق‌های بازنشستگی کلید بزند، گرفتار چالش‌های اجتماعی بزرگی خواهد شد.»

مسلم صالحی، یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز از ورشکستگی صندوق‌های بازنشستگی خبر داد و گفت: «فقط دو یا سه صندوق در چنین وضعیتی قرار ندارند.»

صالحی تاکید کرد: «اگر دولت کمک نکند این صندوق‌ها جواب‌گوی بازنشستگان کشوری و لشگری نیستند.»

در بودجه امسال حدود ۳۳۱ هزار میلیارد تومان از منابع عمومی (حدود ۱۵ درصد منابع عمومی) به این صندوق‌ها اختصاص داده شده است. این مبلغ جدا از ۱۷۰ هزار میلیارد پرداخت بدهی به صندوق بازنشستگی است.

راه یافتن منابع مورد نیاز این صندوق‌ها به بودجه‌های سنواتی از جمله مواردی است که صاحب‌نظران نسبت به عواقب ناگوار آن در آینده هشدار می‌دهند.

در هفته‌های اخیر ویدیوهای بسیاری برای ایران‌اینترنشنال ارسال شده که نشان می‌دهند جمعی از بازنشستگان کشوری و آموزش و پرورش در استان‌های خوزستان، کرمانشاه و شهر سنندج، در اعتراض به وضعیت بد معیشتی و عدم تحقق خواسته‌هایشان تجمع اعتراضی برگزار کرده‌اند.

اسماعیلی روز چهارشنبه سوم آبان در این زمینه به خبرنگاران گفت: «ما قبلا هم اعلام کردیم حجاب قانون است و ما قانون را اجرا می‌کنیم و من چندین بار اعلام کردم کار کردن برای کسانی که قانون را اجرا نمی‌کنند امکان‌پذیر نیست.»

هم‌زمان با انتشار این اظهارات، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در خبری با عنوان «کشف حجاب کدام بازیگران را ممنوع‌الکار کرد؟»، نوشت بازیگرانی چون باران کوثری، ویشکا آسایش، ترانه علیدوستی، کتایون ریاحی، پانته‌آ بهرام، هنگامه قاضیانی، پگاه آهنگرانی، مریم بوبانی، گلاب آدینه، فاطمه معتمد‌آریا، شقایق دهقان، افسانه بایگان، آبان عسکری و ... در فهرست ممنوعیت از کار حرفه‌ای قرار دارند.

این خبرگزاری اضافه کرد سخنان معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی در هفته اخیر، پرونده «ممنوع‌الکاری بازیگران کشف حجاب کرده» را وارد «مرحله‌ تازه‌ای» کرد.

حبیب ایل‌بیگی، معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی به تازگی با اشاره به بازیگرانی که کشف حجاب کردند، گفت که «آن‌ها نمی‌توانند در فیلم‌های سینمایی بازی کنند».

او افزود: «آثار قبلی‌شان به تدریج منتشر می‌شود که مالکان فیلم‌ها متضرر نشوند اما نمی‌توانند در فیلم جدیدی بازی کنند.»

قبل از آن و در شهریور ماه، امیرحسین بانکی‌پور، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس گفت که طبق لایحه حجاب (اجباری)، تهیه‌کنندگان موظف‌اند از بازیگران تعهد التزام به قانون تا دو سال بعد از پخش اثر بگیرند و در صورت عدم رعایت، از پخش اثر جلوگیری و تهیه‌کننده جریمه می‌شود.

او افزود: «نظام باید در حوزه حجاب اقتدارش را نشان دهد.»

در جریان خیزش سراسری سال گذشته در ایران به دنبال قتل حکومتی ژینا مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد، شماری از زنان مطرح سینمای ایران با برداشتن حجاب از سر و انتشار عکس‌هایشان در شبکه‌های اجتماعی، از خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی و جنبش اعتراضی زنان با شعار «زن، زندگی، آزادی» حمایت کردند.

این اقدام اعتراضی بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت.

آذر ماه سال گذشته، یک کمیته خانه سینما اعلام کرد بیش از ۱۰۰ هنرمند ایرانی بازداشت یا ممنوع‌‌الفعالیت شده‌اند.

پیش از آن و در پی اقدام اعتراضی برخی هنرمندان زن در برداشتن حجاب اجباری در همراهی با خیزش سراسری،‌ محمدمهدی اسماعیلی،‌ وزیر ارشاد گفت: «آن‌ها می‌توانند آزادانه وارد فعالیت‌های دیگری بشوند.»

او افزود: «بازیگران زنی که کشف حجاب کردند به این انتخاب جدید رسیده‌اند که تابع قوانین نباشد.»

برآورد این مرکز از میزان کسری منابع تبصره ۱۴ مربوط به هدفمندی یارانه‌ها نیز بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است که در پایان سال با فرض تحقق تمام هزینه‌های در نظر گرفته شده در بودجه، مجموع کسری منابع دولت را به حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان افزایش می‌دهد.

در این گزارش، مرکز پژوهش‌های مجلس پیش‌بینی کرد احتمالا دولت میزان این کسری را با عدم تخصیص برخی هزینه‌ها و مطابق با روال سال‌های گذشته کاهش دهد.

محقق نشدن درآمدهای پیش‌بینی شده از محل فروش و صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی از جمله دلایل بروز این کسری بودجه اعلام شده است.

پیش‌تر داوود منظور، رییس سازمان برنامه و بودجه، «بیش برآوردی ۴۰ درصدی درآمدهای نفتی» را عامل ناترازی بودجه اعلام کرده بود.

به گفته معاون ابراهیم رئیسی، درآمدهای حاصل از صادرات نفت، گاز و میعانات گازی رقمی در حدود ۶۲۴ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود.

با توجه به سخنان منظور، حدود ۲۵۰ هزار میلیارد تومان از درآمدهای نفتی پیش‌بینی شده در بودجه امسال محقق نخواهد شد.

بر اساس اعلام رییس سازمان برنامه و بودجه، دولت برای تامین کسری‌های خود به جای استقراض از بانک مرکزی از سپرده شرکت‌های دولتی برای جبران کسری استفاده می‌کند.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس که عملکرد بودجه در دوره چهار ماه نخست امسال را مورد توجه قرار داده، کسری بودجه دولت را در این دوره ۵۱ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است.

از این مبلغ ۲۴ هزار میلیارد تومان از محل استقراض صندوق توسعه ملی و ۲۵ هزار میلیارد تومان از محل حساب سپرده وجوه تامین شده است.

منظور دو روز قبل گفته بود در هفت ماه نخست سال ۳۰ درصد از منابع پیش‌بینی شده بودجه محقق نشده است.

بر اساس عدد اعلام شده از سوی معاون دولت سیزدهم، بودجه در هفت ماه نخست امسال با بیش از ۳۶۵ هزار میلیارد تومان عدم تحقق منابع مواجه شد.

رییس سازمان برنامه و بودجه، دلایل اصلی عدم تحقق منابع درآمدی بودجه را بیش‌برآوردی درآمدهای نفتی و درآمدهای پیش‌بینی‌ شده از محل واگذاری و مولدسازی اعلام کرد.

معاون رئیسی گفت در قانون بودجه قیمت نفت ۸۵ دلار فرض شده که در بسیاری از ماه‌های سال عملا رخ نداده است‌.

او دو روز قبل در بیان دلایل عدم تحقق درآمدهای نفتی گفته بود در برخی روزهای سال صادرات یک‌ونیم میلیون بشکه نفت پیش‌بینی شده در قانون بودجه محقق نشده است.

محقق نشدن درآمدهای نفتی پیش‌بینی شده در بودجه در حالی‌ است که چندی پیش خبرگزاری رویترز از تخفیف چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلاری ایران به چین برای فروش نفت در ۹ ماه سال جاری میلادی خبر داده بود.

در صورت اعمال نرخ ۲۳ هزار تومانی پیش‌بینی شده در بودجه برای هر دلار، کسری بودجه نفت در سال جاری حدود سه میلیارد دلار برآورد می‌شود.

این بدان معناست که تخفیف فروش نفت به چین، حدود یک‌ونیم برابر کسری بودجه بخش نفت بوده است.