علی سلطانپور، مدیر آبنگاری و جزر و مد سازمان نقشهبرداری، در گفت وگو با ایسنا با با اشاره به پایین آمدن تراز آب دریای خزر گفت: «انتظار میرود میانگین تراز دریای خزر در سال ۲۰۲۳ به میزان منفی ۲۹ برسد و شاید از آن عبور کنیم و به کمترین میزان تراز آب در ۱۰۰ سال اخیر خواهیم رسید.»
جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، گفت ایران با پولهایی که در ازای تبادل زندانیان آزاد میشود، تنها میتواند اقدامهای محدودی انجام دهد و آمریکا از چگونگی هزینه شدن پولهای آزاد شده ایران کاملا آگاه خواهد بود.
کربی جمعه در جمع خبرنگاران گفت: «این پولها تنها میتواند برای خرید غذا، دارو و تجهیزات پزشکی که استفاده دوگانه نظامی نداشته باشد، هزینه شود.»
او افزود این پولها در روندی با استانداردهای دقیق و با نظر وزارت خزانهداری آمریکا هزینه خواهد شد.
سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت برای انتقال پول حسابهای مسدود شده از کره جنوبی به قطر مانعی وجود ندارد. با انتقال این پول به قطر، ایران خواهد توانست آن را برداشت کند.
جان کربی با اشاره به اینکه مذاکرات درباره آزادی زندانیان آمریکایی در ایران و بازگرداندن آنها به کشور همچنان ادامه دارد، خاطرنشان کرد توافق احتمالی شامل شهاب دلیلی، شهروند ایرانی دارای گرین کارت که در ایران زندانیست، نمیشود.
وزیر خارجه آمریکا روز پنجشنبه گفت که به جز پنچ شهروند زندانی آمریکایی در ایران، از زندانی بودن شهروند آمریکایی دیگری خبر ندارد. در همین حال، اعضای خانواده شهاب دلیلی در اعتراض به گنجانده نشدن او در توافق تبادل زندانیان با ایران، مقابل کاخ سفید تحصن کردهاند.
دارین دلیلی، فرزند شهاب دلیلی، در این تحصن به ایراناینترنشنال گفت: بر خلاف «قانون رابرت لوینسون» درباره بازگرداندن گروگانها، که دارندگان اقامت دائم آمریکا نیز در شمول آن قرار میگیرد، دولت آمریکا یک فرد دارنده اقامت دائم را در زندان ایران رها کرده است.
سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا همچنین در نشست خبری جمعه خود گزارش وال استریت ژورنال درباره کاهش سرعت غنیسازی اورانیوم توسط جمهوری اسلامی را تایید نکرد اما گفت که هرگونه اقدامی از سوی تهران در این زمینه مورد استقبال آمریکا قرار خواهد گرفت. او گفت آمریکا در زمینه برنامه هستهای ایران مذاکره فعالی ندارد.
روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد که جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر سرعت ساخت اورانیوم غنیشده با درجه نزدیک به تسلیحاتی را به میزان قابل توجهی کاهش داده و مقدار کمی از اورانیوم غنی شده ۶۰ درصدی را رقیقسازی کرده است.
با وجود تاکید دولت آمریکا بر کنترل چگونگی هزینه شدن پولهای آزاد شده ایران، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی نوشت «نحوه بهرهبرداری» از منابع مالی رفع توقیف شده در اختیار جمهوری اسلامی است و این منابع ارزی قرار است پس از تبدیل به یورو در بانک سوئیس، طی چند روز آینده به دو بانک قطری منتقل و سپس به حسابهای جمهوری اسلامی در قطر واریز شود.
نور نیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز اظهارات مقامهای آمریکایی درباره آزادسازی پولهای بلوکهشده را «وارونهنمایی آمریکا» خواند و نوشت: آمریکا میکوشد ناکامی در باجخواهی از ایران در پرونده آزادسازی زندانیان را بهعنوان دستاوردی بشردوستانه برای خود فاکتور کرده و ایران را به باجگیری متهم کند.
شورای امنیت ملی آمریکا پنجشنبه در بیانیهای تایید کرد که سیامک نمازی، مراد طاهباز، عماد شرقی و دو زندانی دیگری که هویت آنها طبق خواست خودشان خصوصی میماند، از زندان به حبس خانگی منتقل شدهاند.
با این حال، این توافق با مخالفت مقامها و چهرههای سیاسی مختلف همراه شده است. مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، جمعه به فاکسنیوز گفت: کشورهای متخاصمی همچون کره شمالی و روسیه، ارائه میلیاردها دلار به ایران برای آزادی گروگانها را به منزله «نرخ بازار» گروگانگیری در نظر میگیرند و احتمال اینکه ایران آمریکاییهای بیشتری را گروگان بگیرد نیز افزایش خواهد یافت
استنی هویر، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، نیز روز جمعه گفت: «آزادسازی ۶ میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده جمهوری اسلامی در ازای آزادی زندانیان آمریکایی، ایران را به آدمربایی و ترور تشویق میکند؛ این پول برای حمایت از تروریسم استفاده خواهد شد.»
مسیح علینژاد نیز در اکس نوشت: دولت بایدن برای آزادی آمریکاییهایی که در ایران زندانی هستند، بهای سنگینی پرداخته و هیچ تضمینی نیست که آمریکاییهای دیگری نیز گروگان گرفته نشوند. بایدن باید درباره این توافق شفافسازی کند و به مردم آمریکا بگوید جمهوری اسلامی در این توافق چه دریافت کرده است.
دارین دلیلی، فرزند شهاب دلیلی، شهروند ایرانی دارای اقامت دائم آمریکا که در ایران زندانیست، در تحصن خانوادگی آنها مقابل کاخ سفید به ایراناینترنشنال گفت اظهار بیاطلاعی دولت آمریکا از زندانیان دارنده گرین کارت، نشان میدهد دولت ایالاتمتحده مقابل جمهوری اسلامی تسلیم شده است.
او اظهار بیاطلاعی آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، از زندانیانی که گرین کارت دارند را بسیار ناامیدکننده خواند و گفت خانوادهاش سالها در این مورد با وزارت خارجه آمریکا در تماس بودهاند.
دلیلی گفت: «مطمئنم که آنتونی بلینکن وضعیت پدرم را میداند و به نظر میرسد که آنها دارند به خواستههای تیم مذاکرهکننده ایرانی تسلیم میشوند.»
او خاطرنشان کرد: بر خلاف «قانون رابرت لوینسون» درباره بازگرداندن گروگانها، که دارندگان اقامت دائم آمریکا نیز در شمول آن قرار میگیرد، دولت آمریکا یک فرد دارنده گرین کارت را در زندان ایران رها کرده است.
فرزند این زندانی تاکید کرد: «تا مقامهای کاخ سفید تضمین ندهند که در توافق با ایران شرط آزادی پدرم، به عنوان یک فرد دارنده اقامت دائم آمریکا، گنجانده میشود، به تحصن مقابل کاخ سفید ادامه خواهیم داد.»
آنتونی بلینکن روز پنجشنبه گفت: «به جز پنچ شهروند زندانی آمریکایی در ایران، از زندانی بودن شهروند آمریکایی دیگری در این کشور خبر نداریم.»
بلینکن انتقال این پنج شهروند آمریکایی به حبس خانگی را «گامی مثبت» خواند و در عین حال خاطرنشان کرد تحریمهای جمهوری اسلامی کاهش نخواهد یافت. او گفت واشینگتن به اعمال همه تحریمها علیه ایران ادامه خواهد داد.
بلینکن با اشاره به اینکه آزادی شهروندان آمریکایی یک بحث کاملا مجزا است، تاکید کرد ایالاتمتحده «با قاطعیت» به مقابله با فعالیتهای «بیثباتکننده» ایران در منطقه و فراتر از آن ادامه خواهد داد.
با این حال، مقامها و چهرههای سیاسی مختلف در آمریکا با اعتراض به این توافق، آن را باجدهی به گروگانگیرها خواندند.
تام کاتن، سناتور جمهوریخواه آمریکا، در بیانیهای اعلام کرد که آزادی زندانیان آمریکایی در قبال پرداخت شش میلیارد دلار «مماشات» است که «فقط موجب میشود آیتاللهها گروگانهای بیشتری بگیرند.»
در ادامه تلاش حکومت برای سرکوب نافرمانی مدنی زنان، ابراهیم رئیسی به تازگی به نقل از «خانواده شهدا» تهدید کرد «به زودی بساط کشف حجاب» را جمع میکند. این صحبتها با واکنشهای بسیاری از سوی کاربران شبکههای اجتماعی از جمله خانواده کشتهشدگان جنگ هشت ساله ایران و عراق مواجه شد.
در ادامه فشارها بر مخالفان حجاب اجباری، رسول فلاحتی، نماینده خامنهای در گیلان و امام جمعه رشت گفت: «به عوامل نیروی انتظامی، سپاه و بسیج گفتیم افرادی را که با نظام معاندت دارند، ردیابی و شناسایی کنند.»
او به «جماران» گفت «هیچکس از کشف حجاب راضی نیست» و افزود: «دیدم که مامور انتظامی آن قدر خوب تذکر داد که طرف مقابل تشکر کرد.»
همزمان، شماری از کاربران شبکههای اجتماعی به سخنان اخیر ابراهیم رئیسی واکنش نشان داده و استناد او را به «خواسته خانواده شهدا برای جمع کردن بساط کشف حجاب»، سوءاستفاده از نام و جایگاه کشتهشدگان جنگ هشت ساله عراق و ایران خواندند.
کاربری به نام «عمو نیما» با اشاره به فراوانی اظهارنظرها درباره سخنان رئیسی نوشت: «ما خانواده شهدا و ایثارگران اصلا چهکارهایم که در مورد حجاب بقیه نظر بدهیم؟»
یک روزنامهنگار هم با یاد کردن از خود بهعنوان «برادر شهید و کسی که یک گردان شهید در فامیلش هست» تاکید کرد: «خانواده ما بیشتر نگران وضعیت معشیت، اقتصاد و آینده ایران تحت حکومت شما هستند.»
الهام نداف، روزنامهنگار دیگری که از «خانواده شهدا» است هم گفت «مادربزرگ، خالهها، داییها و مادرش» تاکید دارند دغدغه اصلیشان «فشار اقتصادی» است: «خدا آنهایی که باعث شدند کمر خودمان و بچههایمان زیر بار فشار اقتصادی بشکند و خونِ مردم را به بهانه حجاب توی شیشه کردند، لعنت کند و بیش از این ذلتشان را ببینیم.»
سعید خلیلی، وکیل دادگستری نیز در شبکه اجتماعی اکس خطاب به رئیسی نوشت: «لطفا اینقدر از خانواده شهدا خرج نکنید و آنان را برای اغراض غیرمشروع خود سپر قرار ندهید.»
شماری دیگر از کاربران هم «دغدغه خانواده شهدا» را نه «کشف حجاب» بلکه مواردی مانند «بلایی که این حکومت اهریمنی بر سر مردم آورده»، «بیکفایتی حکومت در اداره امور» و «بلای اقتصادی» دانستند.
برخی چهرههای نزدیک به جریان اصلاحطلب نیز با انتقاد از سخنان ابراهیم رئیسی و سیاستهای دولت او هشدار دادند که نظام برای بقای خود، نباید بیش از این برای مردم «بحران» درست کند.
سعید شریعتی، عضو شورای مرکزی اتحاد ملت تاکید کرد که روش کنونی حکومت برای اعمال حجاب اجباری «جواب نمیدهد».
حسامالدین آشنا، مشاور رسانهای دولت حسن روحانی هم خطاب به ابراهیم رئیسی نوشت که «بساطتان را جمع میکنید».
روز پنجشنبه ۱۹ مرداد نیز متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در واکنش به تاکید ابراهیم رئیسی بر جمع کردن «بساط کشف حجاب» بر لزوم آزادی پوشش زنان و عزم واشینگتن بر ادامه اقدامهای بینالمللی علیه ناقضان حقوق بشر در ایران و پاسخگو کردن آنها تاکید کرد.
ابراهیم رئیسی روز چهارشنبه ۱۸ مرداد در مراسم «بزرگداشت شهدای مدافع حرم» گفت: «من به شما عرض میکنم که این بساط کشف حجاب هم حتما جمع خواهد شد. هیچ نگران نباشید.»
او ادامه داد: «افرادی غافل هستند و باید آنها را بیدار کرد تا بدانند به نفع چه کسی دارند این کارها را انجام میدهند. یک عده معدودی هم هستند که به صورت سازمان یافته حرکتی جهتدار با آموزشهای بیگانگان دارند. آنها هم تکلیفشان مشخص خواهد شد.»
در روزهای گذشته همچنین موضوع لایحه موسوم به «عفاف و حجاب» که از ابتدای امسال بین قوه قضاییه، دولت و مجلس مطرح و در گردش بوده، وارد فاز جدیتری شد و در عین حال گزارشها از پشت پرده و تلاش برای تصویب بیسر و صدای آن حکایت دارند.
با این حال انتقادها به این لایحه و ناکارآمد خواندن آن در برابر نافرمانی مدنی زنان، چه از سوی مخالفان و چه جریانهای نزدیک حکومت از یک طرف و تاکید طرفداران حکومت بر اجرای قوانین سخت و بازدارنده به منظور تحمیل حجاب اجباری و افزایش فشار بر مردم و سرکوب شهروندان از طرف دیگر ادامه دارد.
با وجود این تلاشها اما طی ماههای گذشته نافرمانی مدنی زنان گستردگی بیشتری پیدا کرده و هر روز تصاویری از زیست روزمره آنان بدون حجاب اجباری منتشر میشود.
در حالی که تهران در سالهای مختلف با بحرانهای مختلفی از جمله آتشسوزی در ساختمانهای ناایمن روبهرو بوده، محمد اسماعیل توکلی رییس اورژانس تهران میگوید این سازمان با کمبود هزار و ۸۰۰ نیرو مواجه است.
توکلی روز جمعه به ایلنا گفت که در استخدامهایی که قرار است در وزارت بهداشت اتفاق بیفتد، فقط سه هزار و ۵۰۰ سهمیه به اورژانس کشور تعلق پیدا کرده که از این تعداد نیز فقط ۳۰۰ نیرو به تهران اضافه خواهد شد.
او با اشاره به کمبود نیرو در اورژانس تهران تاکید کرد: «اضافه شدن این تعداد نیرو اگرچه که اتفاق خوبی است اما پاسخگوی نیاز ما نیست.»
رییس اورژانس تهران گفت: «در حال حاضر هزار و ۸۰۰ نیرو برای کلانشهر تهران کمبود داریم. همکاران ما در برخی از پایگاهها در طول ۲۴ ساعت بیش از ۲۰ ماموریت میروند و متوسط زمان هر ماموریت نیز ۸۰ دقیقه است.»
توکلی همچنین نسبت به بحران در صورت وقوع زلزله تهران هشدار داد و افزود: «شرایط اقلیمی و جغرافیایی شهر تهران و گسلهایی که در آن وجود دارد ایجاد محلهایی برای تخلیه اضطراری شهروندان را ضروری کرده است.»
در روزهای گذشته محمد آقامیری، عضو شورای شهر تهران هم درباره احتمال مرگ نیم میلیون نفر در صورت وقوع زلزله در پایتخت هشدار داده و بافت فرسوده را عامل مهمی در مرگ و میر شهروندان خوانده بود.
این هشدارها درباره وضعیت تهران و نبود امکانات لازم برای امدادرسانی اما جدید نیست و دو سال پیش نیز رییس وقت مرکز اورژانس تهران گفته بود کمبود نیروی مرکز اورژانس تهران حدود ۵٠ درصد است.
یحیی صالح طبری، رییس وقت مرکز اورژانس تهران، به خبرگزاری ایسنا گفته بود که برخی از پایگاههای اورژانس به دلیل کمبود نیروی انسانی تعطیل شده و برای «سرپا نگه داشتن» این پایگاهها به ۵۰۰ تکنسین جدید نیاز است.
همچنین مجتبی خالدی، سخنگوی وقت سازمان اورژانس کل کشور گفته بود: «در ایران برای هر ۵۰ هزار نفر یک آمبولانس وجود دارد، در حالیکه باید برای هر ۱۲ هزار نفر یک آمبولانس داشته باشیم.»
او افزود در حال حاضر ۲۰ هزار نیروی فوریتهای پزشکی در سازمان اورژانس خدمات ارائه میدهند اما حداقل به ۳۰ هزار نیرو احتیاج است.
این کمبود در حالی است که جمهوری اسلامی در جریان سرکوب خیزش سراسری، از آمبولانسها برای انتقال بازداشتشدگان استفاده میکرد.
تمهیدات حکومت برای جلوگیری از شکلگیری اعتراضات سراسری در سالگرد خیزش انقلابی ادامه دارد. علاوه بر احضار دانشجویان و بازداشتشدگان پیشین، خبرهایی نیز درباره مجازی شدن کلاسهای دانشگاهها در ۱۰ روز نخست مهر ماه ۱۴۰۲ شنیده میشود.
مهدی گلشنی، مدیرکل حمل و نقل عمومی و امور مناطق شهرداری تهران به تازگی از مکاتبه و رایزنی با نهادهای مسوول در حوزه آموزش عالی برای «مجازی شدن دانشگاهها در ۱۰ روز اول مهر ماه» خبر داده است.
او گفته که این درخواست در راستای «کاهش ترافیک پایتخت» بوده و فعلا قطعی نشده اما: «برای اتخاذ چنین تصمیمی تا پایان شهریور وقت هست.»
شماری از کاربران شبکههای اجتماعی به این خبر واکنش نشان داده و آن را نشانه «ترس حاکمیت و نظام دیکتاتوری ولایت مطلقه در سالگرد خیزش پس از کشته شدن ژینا (مهسا) امینی» خواندند.
به گفته برخی شهروندان، مجازی شدن کلاسهای دانشگاه و برگزاری مسابقات فوتبال بدون تماشاگر، «اقدامات پیشگیرانه» حکومت برای جلوگیری از شکل گرفتن تجمعهای اعتراضی است.
کاربری هم به کنایه پیشبینی کرد: «بعید میبینم مجازی شدن کلاسهای دانشگاه تاثیری روی "ترافیک" مورد نظر داشته باشد!»
در روزهای گذشته اما نهادهای امنیتی علاوه بر فرا خواندن بازداشتشدگان خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی به منظور دادن تعهد، شماری از دانشجویان دانشگاههای مختلف از جمله دانشگاه تربیت مدرس را احضار کردهاند.
شوراهای صنفی دانشجویان کشور از احضار دستکم ۱۲ دانشجوی دانشگاه تربیت مدرس به وزارت اطلاعات خبر داد و اعلام کرد در آستانه سالگرد اعتراضات و بازگشایی دانشگاهها، فشارهای امنیتی بر دانشجویان افزایش یافته است.
این تشکل صنفی نوشت که در روزهای گذشته نهادهای امنیتی از طریق «شماره ناشناس» با برخی دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس تماس گرفته و از آنان خواستهاند برای دادن «تعهد کتبی» به وزارت اطلاعات بروند.
بر اساس این گزارش، این احضارها اغلب «بدون ذکر نام نهاد امنیتی تماس گیرنده» بوده و دلیل احضار دانشجو هم بیان نشده است.
همچنین در برخی موارد پس از آنکه تماسها از سوی خود دانشجو بیپاسخ مانده، با خانواده او تماس گرفته شده است.
شوراهای صنفی دانشجویان کشور یادآور شد این احضارها در پی فرا رسیدن سالگرد قتل ژینا (مهسا) امینی و «هراس سیستم سرکوب از اعتراضات دانشجویی و با انگیزه ایجاد رعب و وحشت در میان دانشجویان» است؛ همانطور که در سال گذشته هم نهادهای امنیتی بارها «به این حربه متوسل شدند» و دانشجویان بسیاری را احضار، تهدید و در نهایت مجبور به «امضای تعهدنامهای مبنی بر عدم شرکت در اعتراضات» کردند.
نگرانی از آغاز دوباره اعتراضها در دانشگاهها، پیشتر از سوی برخی مقامهای حکومتی نیز به صورت علنی بیان شده است.
مصطفی رستمی، رییس نهاد نمایندگی خامنهای در دانشگاهها روز ۳۰ تیر در جمع «اساتید دانشگاهی بسیجی» گفت: «دشمن منصرف نشده و اعلام کردهاند دانشگاه اولین جایی است که باید اغتشاشات جدید راهاندازی شود.»
نگرانی از شرایط دانشگاهها بهعنوان یکی از نقاط کانونی اعتراضات در سالگرد خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی در حالی است که حکومت از سال گذشته فشار خود و زمینهسازی برای سرکوب دانشگاهها را بیشتر کرده و موجی از تعلیق و اخراج دانشجویان و استادان معترض به راه انداخته است.