تصاویری در رسانههای اجتماعی از سوی کاربران منتشر شده که نشان میدهد برخی شهروندان در کنار دستهها و مراسم عزاداری در بعضی شهرها، به نشان اعتراض به سرکوب و کشتار حکومت، با نماد خدانور لجهای، معترض اعدامشده پس از جمعه خونین زاهدان، دست و پای خود را به میلههایی بستهاند.
لایحه جدید «عفاف و حجاب» با اعمال تغییرات از سوی کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس، «حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» نام گرفته و در ۷۰ ماده تنظیم شده است. در این لایحه مصادیق و البته مجازاتهای جرایم مرتبط تشدید و حریم خصوصی افراد بیش از پیش تهدید شده است.
بخشی از این لایحه جدید به ذکر وظایف دستگاههای مختلف از وزارت آموزش و پرورش، آموزش عالی و ارشاد تا وزارت اطلاعات، صمت، اقتصاد و ارتباطات و ... اختصاص دارد و در فصل پنجم به ذکر مجازاتها و جرایم در نظر گرفته شده برای کسانی که متخلف میخواند، پرداخته است.
وظایف دستگاههای اجرایی
در این لایحه از وزارتخانههای «آموزش و پرورش» و «علوم، تحقیقات و فنآوری» خواسته شده تا آییننامهای انضباطی و دستورالعملهای معیار برای نوع لباس معلمان، مدیران و دانشجویان تدوین کنند.
همچنین «ترویج سبک زندگی اسلامی خانوادهمحور و فرهنگ عفاف و حجاب» باید در برنامهها و متون درسی کلیه مقاطع تحصیلی دانشآموزان گنجانده و دانشگاهها و پردیسهای دانشگاهی مختص زنان راهاندازی شود.
وزارت «بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» هم باید ضمن بازنگری، اصلاح و اجرای آییننامه نحوه پوشش اساتید، دانشجویان و کارکنان همگن و غیرهمگن، دستورالعملهایی را برای «رعایت عفاف و حجاب» از سوی بیماران و همراهان آنها در محیطهای درمانی دولتی و خصوصی ابلاغ کنند.
«ستاد هماهنگی و راهبری اجرای مصوبه عفاف و حجاب وزارت کشور» مکلف است با همکاری مرکز مدیریت حوزههای علمیه به آموزش و تربیت تخصصی «طلاب و روحانیون مبلغ ویژه عفاف و حجاب» برای محیطهای آموزشی، اداری، تجاری، شهر و روستا با استفاده از روشهای نوین تبلیغی بپردازد.
لایحه جدید شهرداریها و دهیاریها را هم موظف کرده است تا با ایجاد پارکها و فضاهای ورزشی و تفریحی مخصوص زنان با هدف «محرمسازی محیط»، از ورود مردان به بخشهای اختصاصی زنان در اتوبوسها و متروها جلوگیری کنند.
طراحی لباسهای مناسب برای ورزشکاران و ملیپوشان زن و مرد در راستای «حفظ حریم عفاف و حجاب» نیز وظیفهای است که بر عهده «وزارت ورزش و جوانان» گذاشته شده است.
در بخشهای اقتصادی، وزارت «صنعت، معدن و تجارت» مکلف شده تا بر عملکرد واحدهای تولیدی پوشاک به ویژه در مرحله طراحی، «نظارت» داشته و با اصناف «خاطی» از طریق اتحادیهها، اتاقهای اصناف و نهادهای قضایی «برخورد» کند.
در همین راستا، وزارت «امور اقتصاد و دارایی» هم باید مانع از ورود «البسه ممنوعه» و مجسمهها، عروسکها، مانکنها و تابلوها و محصولات «مروج برهنگی، بیعفتی، بیحجابی و بدپوششی» نظیر نقاشی و فرش از مبادی گمرکی، مناطق آزاد و ... شود.
تنظیمکنندگان لایحه همچنین از وزارت «ارتباطات و فنآوری اطلاعات» خواستند تا به روند راهاندازی شبکه ملی اطلاعات سرعت بخشد.
وزارت «میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی» هم که در ماههای گذشته شمار زیادی از مجموعههای تحت مدیریتش به دلیل «بیحجابی» پلمب شدند یا اخطار گرفتند، موظف به نظارت، شناسایی و جلوگیری از فعالیتهای «غیرمجاز» گردشگری و تفریحی در فضای حقیقی یا مجازی و معرفی آنها به مرجع قضایی شده است.
همچنین از این به بعد بهطور رسمی، مسوولیت بررسی «صلاحیت عمومی و تخصصی» متقاضیان فعالیت در دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری، مراکز اقامتی و پذیرایی و راهنمایان گردشگران به بخش حراست واگذار میشود.
در بخش فرهنگی و تولیدات هنری هم مجلس وظایفی را متوجه وزارت «فرهنگ و ارشاد اسلامی» و سازمان «صداوسیما» کرده و از آنها خواسته تا مانع صدور مجوز و پخش آثار «مغایر با شاخصها و اهداف این قانون» و نیز سیاستهای شورای عالی انقلاب فرهنگی شوند.
در این لایحه همچنین از ساترا (سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوت و تصویر فراگیر) خواسته شده تا از تولید و پخش محتوای صوت و تصویر فراگیر مروجِ «فساد، برهنگی، بیعفتی، بیحجابی و بدپوششی» در شبکه نمایش خانگی جلوگیری کند.
وظیفه نهادهای امنیتی و نظامی
وزارت «اطلاعات»، سازمان «اطلاعات سپاه» و سازمان «اطلاعات فرماندهی انتظامی» بر اساس این لایحه موظف به «رصد اطلاعاتی جرایم سازمانیافته و جلوگیری از گسترش فرهنگ برهنگی، بیعفتی، بیحجابی و بدپوششی در کشور» هستند.
بر همین اساس این سه نهاد امنیتی باید به «رصد و تجزیهوتحلیل مداخلات بیگانگان و جنگ شناختی دشمن در امر عفاف و حجاب و خانواده» و شناسایی «عوامل و عناصر، مراکز و کشف توطئهها و فعالیتهای سازمانیافته در ترویج فحشا و فرهنگ بیبندوباری و فردگرایی» بپردازند.
همچنین باید اشخاصی که به گفته این لایحه با همکاری دولتها، شبکهها، رسانهها، گروهها یا سازمانهای خارجی یا به صورت سازمان یافته به ترویج «فرهنگ برهنگی، بیعفتی، بیحجابی یا بدپوششی از طریق فعالیت در فضای مجازی یا غیرمجازی، ارسال فیلم و عکس» میپردازند را «شناسایی» کنند.
همزمان «فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی» هم باید به «ایجاد و تقویت سامانههای هوشمند شناسایی مرتکبین رفتارهای خلاف قانون» با استفاده از ابزارهایی از قبیل دوربینهای ثابت و سیار پرداخته و با «هنجارشکنی و عادیسازی رفتارهای خلاف عفت» در فضای مجازی مقابله کند.
فراجا همچنین موظف به شناسایی «کانونهای عمومی آسیبزا و پرخطر در حوزه عفاف و حجاب» و راهکارهای «امکان مداخله فوری در مواجهه با گروههای سازمانیافته ترویج ناهنجارهای خلاف عفت عمومی» شده است.
جرایم و تخلفات؛ بخش «امر به معروف»
لایحه جدید ۷۰ بندی مجلس، بسیج مستضعفین را مکلف به آموزش عمومی «امر به معروف و نهی از منکر لسانی به بسیجیان» کرده و گفته «مردم» هم اگر از سوی فراجا آموزش دیده و «گواهینامه» گرفته باشند میتوانند بهعنوان ضابط عکس یا فیلم مخالفان حجاب اجباری را تهیه کنند.
این ضابطان باید تصاویر را برای سامانه اختصاصی فراجا بفرستند و پخش عکس یا فیلم مذکور در فضای مجازی یا ارسال آن به دیگران «مستوجب جزای نقدی درجه شش» است.
در یکی از بندهای این لایحه آمده است: «هر کس در امر به معروف و نهی از منکرِ عدم رعایت حجاب شرعی یا بیحجابی یا بدپوششی، مرتکب توهین یا افترا شود، به مجازات مقرر قانونی و در صورتی که امر و نهی او با پرخاش و دعوا همراه باشد، به جزای نقدی درجه شش محکوم میشود.»
از سوی دیگر برای مخالفان حجاب اجباری هم که به ادعای قانونگذار مقابل «امر به معروف و نهی از منکر شرعی و قانونی در خصوص عفاف و حجاب، حرکات غیرمتعارف انجام داده یا توهین یا پرخاش کنند»، جزای نقدی درجه پنج در نظر گرفته شده است.
مجازاتهای مربوط به حجاب اجباری در اماکن و معابر عمومی
بر اساس این لایحه، هر کس در انظار یا اماکن عمومی یا معابر مرتکب «بدپوششی» شود، در مرتبه اول معادل حداکثر جزای نقدی درجه شش و در مراتب بعدی به جزای نقدی درجه پنج محکوم میشود.
بدپوششی مورد اشاره هم در مورد زنان پوشیدن لباس «بدننما یا تنگ» یا لباسی است که هر جایی پایینتر از گردن، بالاتر از مچ پا یا ساعد دستها را نشان دهد.
مصداق لباس ممنوعه برای مردان هم تنپوشی است که پایینتر از سینه یا بالاتر از ساق یا سرشانه فرد را نشان دهد.
اگر هم کسی در خیابان و اماکن عمومی اقدام به «برهنگی یا نیمهبرهنگی» کند بلافاصله از سوی ضابط بازداشت و به مرجع قضایی تحویل میشود و مجازاتش هم حبس درجه چهار یا جزای نقدی درجه سه است.
اما نداشتن «چادر، مقنعه، روسری یا شال» و بهطور کلی نمایش کامل موها در انظار عمومی در مرتبه اول مجازات جزای نقدی درجه شش و در مراتب بعدی جزای نقدی درجه پنج دارد.
لایحه همچنین «کشف حجاب، بیحجابی، بدپوششی یا بیعفتی» هنگام رانندگی را مستوجب ۵۰۰ هزار تومان جریمه دانسته است.
مجازاتهای تعریفشده در حوزه فضای مجازی
برخی مواد این لایحه به انتساب مخالفان حجاب اجباری به «دولتها، شبکهها، رسانهها، گروهها یا سازمانهای خارجی یا معاند» و یا «سازمانیافته» بودن آن پرداخته و مجازاتهای سنگینی برایش در نظر گرفتهاند.
بر این اساس، مرتکبین ترویج «برهنگی، بیعفتی، بیحجابی یا بدپوششی» که در این دستهبندی قرار بگیرند به حبس و جزای نقدی درجه چهار محکوم میشوند و اگر فقط «اغفال» شده باشند، مجازاتشان تا «سه درجه» قابل تخفیف است.
«توهین به اصل حجاب» و «ترویج» جرایم مورد اشاره لایحه هم در مرتبه اول مجازاتهای نقدی درجه چهار، ممنوعیت خروج از کشور و ممنوعیت فعالیت عمومی در فضای مجازی از شش ماه تا دو سال و «حذف محتواهای سابقِ ناقض قانون» دارد.
کسی هم که به اشخاص حقیقی یا حقوقی داخل یا خارج از ایران سفارش کار یا سفارش تبلیغات مجازی و رسانهای بدهد اما طرف سفارش، ترویج «برهنگی و بیحجابی» کرده باشد به جزای نقدی درجه سه محکوم شده یا باید چهار برابر هزینه پرداخت شده برای تبلیغات را به دولت بدهد.
مجازاتهای تشدید شده برای سلبریتیها
یکی از عمده ایرادات طرفداران حکومت به لایحه پیشین «عفاف و حجاب» بازدارنده نبودن مجازاتهای تعیین شده در آن برای بازیگران و سینماگران بود.
در لایحه جدید بر همین اساس تاکید شده که اگر مرتکب جرایم موضوع این قانون، دارای «شهرت یا تاثیرگذاری اجتماعی» باشد، علاوه بر محکومیت به مجازات مقرر در خصوص جرم ارتکابی، باید جزای نقدی درجه دو یا ۱۰ درصد از کل دارایی خود را به دولت بپردازند.
همچنین برای شش ماه تا پنج سال از فعالیتهای شغلی یا حرفهای محروم شده و مجازاتهای تکمیلی دیگری چون ممنوعالخروجی برای دو سال و ممنوعیت از فعالیت در فضای مجازی بین شش ماه تا دو سال برایش در نظر گرفته میشود.
تهدید به شکستن حریم شخصی افراد
بر اساس این لایحه، کلیه دستگاههای اجرایی و اشخاص حقوقی و حقیقی متولی ارائه خدمات به مردم شامل «بانکهای غیردولتی، شرکتهای حمل و نقل مسافر، فروشگاهها، صاحبان حرفهها و مشاغل و مسوولین محوطه شهرکها یا مجتمعها» موظفاند تصاویر دوربینهای خود را برای شناسایی مخالفان حجاب اجباری در اختیار فراجا قرار دهند.
در صورت امتناع از اجرای این حکم هم کارکنان دستگاههای اجرایی مسوول مربوطه به شش ماه تا پنج سال انفصال از خدمات دولتی و عمومی، صاحبان مشاغل و کسب و کارها به جزای نقدی معادل دو تا شش ماه سود ناشی از درآمدشان و سایر افراد به جزای نقدی درجه چهار محکوم میشوند.
از سوی دیگر، اشخاصی که این قانون به آنان اشاره کرده موظفاند تصاویر دوربینهای مداربسته را دستکم برای «۲۰ روز» نگه دارند.
علاوه بر این، نیروهای نظامی به تمامی اطلاعات شهروندان اعم از اطلاعات بانکی، تحصیلی، بیمه و ... به صورت آنلاین دسترسی خواهند داشت.
لایحه موسوم به «حجاب و عفاف» از سوی قوه قضاییه تهیه و اوایل اردیبهشت سال جاری به دولت و سپس به مجلس ارسال شد.مجلس، ششم مرداد کلیات آن را منتشر کرد اما با واکنشهای منفی -عمدتا از سوی هواداران حکومت- مواجه شد چرا که به اعتقاد آنان، این قوانین قدرت بازدارندگی در برابر گستردگی نافرمانی مدنی زنان را ندارند.
در پی اظهارات سفیر پیشین جمهوری اسلامی در برلین درباره چگونگی خروج محمود هاشمی شاهرودی از آلمان، دولت این کشور پاسخهایی برای ایراناینترنشنال ارسال کرد که در آنها، استفاده از تیم پلیس برای خارج کردن فوری رییس پیشین قوه قضاییه جمهوری اسلامی از آلمان تایید شده است.
جوابهایی که وزارت امور خارجه آلمان برای خبرنگار ایراناینترنشنال فرستاده، پاسخهایی هستند که در سال ۲۰۱۸ به سوالات نمایندگان پارلمان آلمان در این زمینه داده شدهاند.
بر اساس این پاسخها، دفتر دادستان عمومی فدرال آلمان در تاریخ پنجم ژانویه ۲۰۱۸ از اقامت محمود هاشمی شاهرودی در این کشور مطلع شده است.
همچنین بر اساس این اطلاعات، در روز ۱۱ ژانویه ۲۰۱۸، هاشمی شاهرودی با عجله از آلمان خارج شده، در حالی که ظاهرا درمان او هم کامل نشده بوده.
دولت آلمان همچنین اضافه کرد پروفسور مجید سمیعی مدعی است در کلینیک خود متوجه شده بیمارش چه کسی است و در آنجا بوده که پی برده، او هاشمی شاهرودی است.
بر اساس این گزارش، در آن زمان زیگمار گابریل، وزیر امور خارجه آلمان و دفتر او از اقامت هاشمی شاهرودی در آلمان مطلع نبودند و او در جریان جلسات برنامهریزی شده و منظم سطوح مختلف مدیریتی از این موضوع مطلع شده است اما وزارت کشور فدرال در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۷ از ورود هاشمی شاهرودی مطلع بوده است.
دولت آلمان همچنین اعلام کرد دادستانی عمومی فدرال در دیوان دادگستری این کشور، روز جمعه پنج ژانویه ۲۰۱۸، اطلاعاتی را در مورد حضور هاشمی شاهرودی در آلمان از طریق اداره پلیس جنایی ایالت نیدرزاکسن و یک شکایت کیفری دریافت کرده است.
در همان روز، دیوان دادگستری فدرال تحقیقات مقدماتی را آغاز کرد و بخش مسوول نظارت بر دیوان دادگستری فدرال در وزارت دادگستری فدرال نیز در مورد شکایت کیفری، حقایق و شروع تحقیقات اولیه در همان روز از طریق تلفن مطلع شد.
وزارت امور خارجه آلمان همچنین دلیل اعطای روادید به شاهرودی را امکان درمان فوری مورد نیاز در آلمان به دلیل بیماری تشدید شده او اعلام کرد و از آن جا که در مورد این ویزا با مقامات مرکزی سایر کشورهای عضو شینگن مشورت نشده، روادید با اعتبار محدود صادر شده است.
دولت آلمان در پاسخ به این که برای کمک به هاشمی شاهرودی هنگام خروج از آلمان چه اقداماتی از قبیل حفاظت پلیس، همراهی یا موارد مشابه انجام داده، گفت که اقدامات حفاظتی به وسیله مرکز پلیس هانوفر انجام شد و پلیس فدرال، کنترل خروج مرزی را در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۸ انجام داد.
همچنین بر اساس این پاسخهای دولت آلمان، اولین شکایت جنایی از هاشمی شاهرودی از سوی فولکر بک، نماینده سابق بوندستاگ آلمان در تاریخ چهارم ژانویه ۲۰۱۸ ارائه شده و در روزهای بعد، شکایات جنایی بیشتری دریافت کردهاند.
دولت آلمان اعلام کرده که قبل از سفر و اقامت شاهرودی در آلمان هیچ تماسی بین موسسه بینالمللی مغز و اعصاب متعلق به پرفسور سمیعی و دولت آلمان وجود نداشت و سمیعی نیز گفته در بیمارستان از هویت شاهرودی مطلع شده است.
پیشتر علی ماجدی، سفیر سابق جمهوری اسلامی در آلمان، نحوه فراری دادن محمود هاشمی شاهرودی، رییس وقت مجمع تشخیص مصلحت نظام از این کشور را فاش کرد.
هاشمی شاهرودی سال ۱۳۹۷ در این کلینیک در هانوفر بستری شد و پس از تلاش شماری از ایرانیان مقیم آلمان برای طرح شکایت و بازداشت او، پیش از تکمیل درمان به ایران بازگشت.
به گفته سفیر پیشین ایران در آلمان، فرآیند درمان هاشمی شاهرودی در هانوفر آغاز شده بود که عکسی از او در کنار پرفسور سمیعی در رسانههای آلمان منتشر میشود: «ایرانیان مخالف نظام هم تبلیغاتی را به بهانه مسایل قوه قضاییه در ایران شروع کردند.»
ماجدی به «رویداد ۲۴» گفت: «آن زمان برای شرکت در سمیناری در تهران بودم. به محض اینکه [به آلمان] رسیدم به آقای شاهرودی گفتم بهتر است هرچه زودتر به ایران برگردد. پیشنهاد دادم هواپیمای اختصاصی گرفته شود اما ایشان به دلیل هزینه بالای این کار نپذیرفت. در این مرحله اطرافیان آقای شاهرودی یک مقدار ناشیگری کردند و خیلی معمولی از ایرانایر بلیت برگشت خریداری کردند.»
او در ادامه گفت: «وزارت امور خارجه آلمان گفت هاشمی شاهرودی به عنوان رییس مجلس تشخیص مصلحت نظام به آلمان سفر نکرده و به عنوان بیمار وارد کشور شده. در نتیجه ما نمیتوانیم امکانات ویآیپی در اختیار شما بگذاریم. شخصا با معاون وزیر امور خارجه آلمان حرف زدم و گفتم وقتی شما ویزا را صادر کردید نمیتوانید منکر عنوان ایشان شوید و با توجه به شرایط به وجود آمده، برای ایشان امکانات ویآیپی برای خروج از کشور در نظر بگیرید.»
به گفته ماجدی، با درخواست او موافقت شده و «با ارتباطاتی که او با مقامات داشته و روابط حسنه بین دو کشور»، مجوزی از وزارت امور خارجه آلمان گرفتهاند و هاشمی شاهرودی را از بیمارستان برده و مستقیما در هواپیما پیاده کردهاند.
سفیر وقت ایران در برلین به اقدامات ویژهای که برای انتقال هاشمی شاهرودی به فرودگاه انجام شده نیز اشاره کرد و گفت: «خودروی سفارت در سطح خیلی بالا، با نوعی اسکورت از بیمارستان خارج شد.»
بر اساس گفتههای ماجدی، رییس وقت مجمع تشخیص مصلحت نظام حتی قبل از ورود به هواپیما وارد سالن ویآیپی فرودگاه هم نشده و مستقیم سوار هواپیما شده است.
اکنون نیز در حالی که وزارت امور خارجه آلمان اعلام کرده در مورد صدور ویزا برای حسینعلی نیری، از اعضای هیات مرگ (کمیته تصمیمگیری درباره اعدام زندانیان سیاسی در سال ۶۷) اظهارنظر نمیکند، قوه قضاییه جمهوری اسلامی خبر سفر او را به آلمان تکذیب کرد.
روز جمعه جمعی از پزشکان، فعالان مدنی و سیاسی اعلام کردند در اعتراض به سفر حسینعلی نیری به آلمان و معالجه او در کلینیک مغز و اعصاب پروفسور سمیعی، با شعار «حمایت از قاتلان را متوقف کنید» تجمع اعتراضی برگزار میکنند.
نوربرت روتگن، نماینده پارلمان فدرال آلمان هم در توییتی با تاکید بر اینکه مقامهای قضایی این کشور باید درباره سفر حسینعلی نیری به آلمان روشنگری کنند، نوشت: «اگر او اینجا باشد و دوباره برود، یک رسوایی تمام عیار خواهد بود.»
وزیر سابق ارتباطات و فنآوری ارتباطات در واکنش به اعلام موجودیت «فراکسیون هوش مصنوعی و حکمرانی دادهها» در مجلس شورای اسلامی، با کنایه به نمایندگان این فراکسیون، ذات و نحوه فعالیت آنها را زیر سوال برد.
محمدجواد آذری جهرمی در حساب توییتر خود در این زمینه نوشت: «از دادهها که گذر کردهاند؛ احتمالا به دنبال حکمرانی ندادهها هستند.»
تشکیل این فراکسیون و برگزاری نشستهای آن در هفتهها و ماههای گذشته واکنشهای زیادی به دنبال داشته است. برخی از اعضای این فراکسیون که بیش از ۶۰ نفر عضو دارد از مخالفان دسترسی آزاد مردم به اینترنت به شمار میروند.
رضا تقیپور، نمایندهای که ریاست کمیسیون طرح صیانت را در مجلس به عهده داشت حالا عهدهدار ریاست فراکسیون هوش مصنوعی شده است.
نایب رییس این فراکسیون نیز حجتالاسلام احمدحسین فلاحی است که در زمینه کلام اسلامی تخصص دارد.
او اخیرا در گفتوگو با سایت خبری بهارستان درباره دغدغه این فراکسیون گفت مسوولان میتوانند با هوش مصنوعی بر چالشهایی مانند بحران آب، بیکاری، خروج مستمر سرمایه انسانی، فساد اداری و بحران اعتماد غلبه کنند.
اردیبهشت ماه گذشته نیز رییس فراکسیون هوش مصنوعی با حضور در جمع «طلاب فعال در زمینه فنآوری اطلاعات»، از حوزههای علمیه خواست تا در رابطه با «تحقیق و توسعه مدل حکمرانی فضای مجازی» تلاش کنند.
نمایندگان مجلس در نخستین نشست این فراکسیون که روز دوشنبه ۲۶ تیر ماه برگزار شد وعده دادهاند تا پایان دوره فعلی مجلس به تولید و تصویب اسنادی در موضوع حکمرانی بر هوش مصنوعی بپردازند.
رضا تقیپور درباره نگاه جمهوری اسلامی به مقوله هوش مصنوعی تاکید کرده است جهتگیری اصلی این فراکسیون در «برهمزنندگی رویکرد قدرت» در راستای منافع و امنیت ملی خواهد بود.
مقامات حکومتی در حالی درباره موضوع هوش مصنوعی اظهار نظر میکنند که شهروندان ایران سالهاست در زمینه دسترسی به اینترنت به عنوان حیاتیترین زیرساخت فنآوری اطلاعات با مشکلاتی نظیر فیلترینگ، اختلال و قوانین محدودیتزا دست به گریبانند.
برخی چهرههای حکومتی منتقد به فعالیتهای جاری حاکمیت در زمینه فنآوری اطلاعات نیز خود در بهوجود آمدن وضعیت اسفبار فعلی نقش دارند.
آذری جهرمی که پس از اتمام دوره وزارتش تلاش کرده است در نقش منتقد فعالیت برخی نهادها ظاهر شود و افراد همرده را زیر سوال ببرد، اولین وزیر ارتباطاتی بود که شهروندان ساکن ایران را برای روزها (در آبان ماه ۹۸) از دسترسی به اینترنت کاملا محروم کرد.
عبدالحمید اسماعیلزهی در خطبههای نماز جمعه زاهدان در روز ششم مرداد از مسوولان حکومت خواست تا در شرایط اقتصادی کنونی که همه تحت فشار هستند از سختگیری بر مردم در موارد دیگر خودداری کنند. او همچنین نسبت دادن ناکارآمدیها و مشکلات را به «دشمن» نادرست خواند.
امام جمعه اهل سنت زاهدان روز ششم مرداد، همزمان با دهم محرم و روز عاشورا، بخش عمده خطبههای خود را به قیام امام سوم شیعیان علیه یزید، خلیفه وقت مسلمانان اختصاص داد و تلویحا آن را با مسایل امروز مقایسه کرد.
او با اشاره به «جنایات یزید» برای بقای حکومت خود گفت: «هیچ حکومتی اعم از مسلمان و غیرمسلمان نباید برای بقای خودش انسانها را بکشد.»
مولوی عبدالحمید همچنین یادآور شد که «یزید اهل گفتوگو، انتقاد و قابل اصلاح نبود و مصیبتی بود که جهان اسلام را گرفتار خودش کرد» و برای همین حسین بن علی، علیه او قیام کرد.
اسماعیلزهی در ادامه بار دیگر ایرانیان را از «بهترین ملتهای دنیا» خواند که در بیش از چهار دهه گذشته در انتخابات حضور داشته و جنگ هشت ساله با عراق را «اداره» کردند.
مدیر دارالعلوم زاهدان در ادامه گفت: «این شیرزنان ایرانی بودند که فرزندانشان را تشویق میکردند بروید از تمامیت ارضی ایران دفاع کنند. همین زنان و مردان جوانهایشان را به جنگ فرستادند و کمک مالی کردند تا از استقلال میهنی و نظام دفاع کنند. اینها بر گردن همه حق دارند.»
او با تاکید بر اینکه «دولت، حاکم و نظام هر چه دارد از مردم دارد» گفت: «حق حکومتداری و انتخاب دولت و مسوولان، همه با مردم است. مردم مستقیم و غیرمستقیم تمام مسوولان را تعیین میکنند و بنابراین این حقشان است که به حرفشان گوش کنید و در برابر آنان تواضع کنید.»
امام جمعه اهل سنت زاهدان یادآور شد: «حاکم نباید در برابر مردم تکبر به خرج دهد و نباید با آنان مقابله کند، بلکه باید به آنان توجه و حرمت و احترام نشان دهد.»
مولوی عبدالحمید همچنین با اشاره به اینکه مقامهای جمهوری اسلامی همواره همه مشکلات و ناکارآمدیها را به گردن «دشمن» میاندازند، این سخنان را نادرست خواند و گفت: «مردم میدانند این مشکلات کار دشمن نیست.»
او یکی از مشکلات را «بیماری اقتصاد» خواند که همه چیز را نابود و همه را ناراضی کرده است و گفت با اینحال هیچ «راه علاج» یا دورنمایی برای حل آن به چشم نمیخورد.
مدیر دارالعلوم زاهدان خطاب به مسوولان و مقامهای حکومت توصیه کرد در چنین شرایطی که مشکلات اقتصادی به مردم فشار آورده، در دیگر مسایل بر آنان «سختگیری نکنند و با آنها کنار بیایند».
اسماعیلزهی در ادامه گفت: «اگر مردم میخواهند مسوولی نباشد، حق با مردم است؛ همانطور که در جاهای دیگر اگر مردم استاندار و مسوول و رییسجمهوری را نخواهند، استعفا میدهد. اگر مردم شما را ول کنند، همهچیز به مشکل میخورد.»
او در پایان سخنانش و در چهلوسومین جمعه اعتراضی مردم زاهدان، از آنها خواست پس از اتمام نماز جمعه، مصلای این شهر را به دلیل همزمانی با عاشورا «با ذکر خدا و بدون سر دادن شعار» ترک کنند و به خانههای خود برگردند.
دو جمعه اخیر نیز معترضان زاهدان به خواست مولوی عبدالحمید برای «احترام به ایام محرم» در سکوت راهپیمایی کردند.
راهپیمایی سکوت آنها در جمعه گذشته (سیام تیر) در حالی شکل گرفت که ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدادند نیروهای نظامی همانند ماههای گذشته در خیابانهای زاهدان حضور دارند و جوی امنیتی بر این شهر حاکم است.
محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به تحول در نیروی انسانی این وزارتخانه گفت ۴۰۰ جوان «حزباللهی» تا پایان تابستان وارد این وزارتخانه میشوند تا تغییراتی در بدنه آن به وجود بیاید. درباره اینکه این افراد با چه شرایط و وضعیتی استخدامی میشوند توضیحی داده نشده.
اسماعیلی به تازگی از تلاش وزارتخانهاش برای انتخاب «همه» منابع انسانی خود از میان «جبهه انقلاب» و در سطوح مختلف از «افراد شناخته شده، کار کرده و مورد وثوق» خبر داد.
او تاکید کرد که «جهتگیری تولید محتوا» در وزارت ارشاد از دو سال پیش که «دولت انقلابی» مدیریت اجرایی کشور را بر عهده گرفت، تغییر کرده و جهتگیریها به سمت «اهداف و آرمانهای انقلاب» رفته است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت ابراهیم رئیسی از فعالیت این وزارتخانه در دو دوره ریاستجمهوری حسن روحانی با عنوان «یک دهه رهاشدگی فضای مجازی» یاد کرد که به گفته او، «تاثیری شگرف در حوزه سبک زندگی افراد و انحرافات جدی در مسیر» داشته است.
نمونههایی که اسماعیلی برای این «تغییر» ذکر کرد شامل همراهی «یک بسته کامل فرهنگی» برای هر کنگرهای است که برای «شهدا» ساخته میشود و نیز «تربیت نیروی انسانی» و «شناسایی» استعدادهای جوان.
او همچنین گفت که وزارت ارشاد اکنون برخلاف دولت قبلی که میگفت «قرار نیست افراد را به زور به بهشت ببریم» عمل میکند و مدیریت فرهنگی را به زیر سلطه «حکمرانی دینی» بازگردانده است.
اسماعیلی در ادامه به تمجید از نگاههای «محمدتقی مصباح یزدی»، روحانی تندرو و از حامیان اسلامیسازی علوم انسانی پرداخت.
وزیر ارشاد در بخشی دیگر از سخنانش از حضور هزار و ۸۰۰ «خواهر طلبه آموزش دیده» در نمایشگاه کتاب اخیر خبر داد که به گفته او برای «امر به معروف» در صحنه حضور داشتند.
اسماعیلی در بخشی از سخنانش گفت: «بدنه نیروی انسانی این وزارتخانه با یک کار سخت و پرمانع در آستانه یک تحول جدی قرار گرفته و ۴۰۰ نیروی جوان حزباللهی بعد از دو سال کار جدی تا پایان تابستان وارد این وزارتخانه میشوند تا تغییر در بدنه به وجود آید.»
این اظهارات واکنشهای متعددی از سوی هنرمندان و سینماگران به همراه داشت. از جمله حسین معززینیا، منتقد سینما در یادداشتی نوشت: «وزارتخانهای که به برکت حضور باصلابت شما از تویش دیگر هیچ محصول متوسطی هم بیرون نمیآید قرار است تغییر در بدنهاش اتفاق بیفتد که کدام بخش باقیماندهاش ویران شود؟»
او در ادامه یادآور شد: «از نفس انداختن همه بخشهای تولیدی که پیشاپیش انجام شده، میخواهید آرشیوها را شخم بزنید؟ مدیران زیرمجموعه را بازنشسته کنید و بهجایشان "جوان حزباللهی" بگذارید تا باقیماندهها و دستاوردهای گذشته وزارتخانه "فرهنگ" را "ارشاد" کنند؟»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت رئیسی در یک سال گذشته و به ویژه همزمان با شکلگیری خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی و همراهی هنرمندان با مردم، از سانسور، ممنوعالفعالیت شدن، بازداشت و محرومیت هنرمندان معترض یا مخالف حجاب اجباری حمایت کرده است.
عملکرد او از جمله در «توقف» سیزدهمین دوره جشنواره فیلم کوتاه ایران (ایسفا) به دلیل استفاده از تصویر «بیحجاب» سوسن تسلیمی در فیلم «مرگ یزدگرد» برای پوستر و «ممنوعالکاری» دستاندرکاران این رویداد قابل اشاره است که اسماعیلی گفت به «دستور» مستقیم او انجام شده است.
علت این تصمیم «مغایرت پوستر سیزدهمین دوره این رویداد با قانون حجاب» عنوان شد و اسماعیلی گفت: «به دستگاههای تابعه وزارت ارشاد دستور دادیم بهصورت جدی مساله حجاب را پیگیری و اجرا کنند.»
وزیر ارشاد پیش از آن هم ضمن تاکید بر ضرورت حفظ «حجاب اجباری» از سوی هنرمندان، گفته بود هنرمندانی که «حجاب و عفاف» را رعایت نکردند، خودشان «انتخاب» کردهاند که در حوزه فرهنگ و هنر نباشند و برای همین «ممنوعالکار» شدند.
او البته اعتراف کرد که پس از خیزش انقلابی، «همه» برنامههای فرهنگی و هنری تعطیل شد، چون «برخی از بازیگران حاضر نشدند در این شرایط کار را ادامه دهند».
از شهریور گذشته و با شکلگیری اعتراضات مردمی با شعار «زن زندگی آزادی»، شماری از زنان بازیگر نیز تصاویری بدون حجاب اجباری از خود منتشر کردند.
ترانه علیدوستی، کتایون ریاحی، شقایق دهقان، پانتهآ بهرام، هنگامه قاضیانی، گلاب آدینه، افسانه بایگان و دهها بازیگر دیگر از جمله کسانی بودند که با اعتراضات مردمی همراهی کردند.
برخی از این افراد با احکام حبس، ممنوعالفعالیت شدن، محرومیت از فعالیت در شبکههای اجتماعی و مجازاتهای نامتعارفی چون «مراجعه به مراکز روانپزشکی» مواجه شدند.
با وجود تلاش حاکمیت برای سرکوب این شکل از اعتراضات دامنهدار همراه با فشار بر دیگر مخالفان حجاب اجباری، نافرمانی مدنی زنان چه در خیابانها و اماکن عمومی و چه در میان زنان بازیگر ادامه دارد.