فرماندهی نیروهای مشترک اوکراین: دستکم پنج هواپیما و یک هلی‌کوپتر روس را سرنگون کردیم

اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اتحادیه اروپا روز پنجشنبه پنجم اسفند با اعلام تصمیم درباره آماده‌سازی تحریم‌‌های گسترده علیه روسیه گفت: «‌در بسته تحریمی خود بخش‌های استراتژیک اقتصاد روسیه را هدف قرار می‌دهیم و پایه‌های اقتصاد روسیه را تضعیف می‌کنیم. دارایی‌های روسیه را در اتحادیه اروپا بلوکه می‌کنیم.»

در پی دستور ولادیمیر پوتین برای عملیات نظامی روسیه علیه اوکراین، بسیاری از شهرهای اوکراین از جمله کی‌یف، پایتخت، هدف حمله موشکی قرار گرفتند و ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین، گفت روسیه با موشک زیرساخت‌های اوکراین و پست‌های نگهبانی مرزی این کشور را هدف قرار داده است.

رییس کمیسیون اتحادیه اروپا در واکنش خود تاکید کرد «نمی‌گذاریم پوتین معماری امنیتی را که دهه‌هاست به اروپا صلح و ثبات داده نابود کند.»

او از روسیه خواست «فورا خشونت‌ها را متوقف کند و نیروهایش را از اوکراین بیرون ببرد.»

در همین حال جوزپ بورل مسئول سیاست‌خارجی اتحادیه اروپا هم وضعیت فعلی را «یکی از تیره‌ترین ساعات اروپا از زمان جنگ جهانی دوم» توصیف کرد.

او افزود «اتحادیه اروپا شدیدترین بسته تحریمی را که تا به حال علیه روسیه اعمال شده به دلیل حمله به اوکراین وضع خواهد کرد.»

وزیر دفاع آلمان هم در واکنش به حمله روسیه گفت «ناتو و اتحادیه اروپا در برابر «نقض شدید قوانین بین‌المللی» از سوی مسکو متحدند.»

ولودیمیر زلنسکی رییس جمهوری اوکراین هم‌ در نخستین واکنش به حمله گسترده روسیه علیه کشورش گفت: «از همه کشورها خواسته‌ام هرگونه تحریم ممکن علیه روسیه از جمله پوتین را اعمال کنند.»

دیمترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین، در واکنش به آغاز حمله روسیه، گفت که روسیه جنگی تمام عیار علیه اوکراین به راه انداخته است و شهرهای آرام اوکراین زیر حمله هستند.

کولبا افزود: این یک جنگ تجاوزکارانه است. اوکراین از خود دفاع کرده و پیروز خواهد شد. جهان می‌تواند و باید جلوی پوتین را بگیرد. اکنون زمان عمل است.

درپی آغاز حمله روسیه به اوکراین، قیمت هر بشکه نفت خام برنت برای اولین بار از سال ۲۰۱۴ به بیش از ۱۰۱ دلار و ۳۰ سنت رسید و قیمت نفت خام سبک آمریکا تا سقف ۹۶ دلار و ۵۰ سنت افزایش یافت.

ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین، ساعتی پس از آغاز حمله روسیه به اوکراین، افزود که در بسیاری از شهرهای اوکراین صدای انفجار به گوش می‌رسد و دلیل آن را حملات گسترده موشکی روسیه به زیرساخت‌های اوکراین عنوان کرد.

زلنسکی افزود که پس از حمله روسیه به اوکراین با جو بایدن در ارتباط با این حمله گفت‌وگو کرده است.

در همین حال جو بایدن، رییس‌جمهور آمریکا، گفت که وضعیت اوکراین را از نزدیک دنبال می‌کنم و پنج شنبه با سران گروه هفت در این مورد گفت‌وگو خواهیم کرد.

بایدن افزود که روسیه به تنهایی مسئول کشته شدن فاجعه‌بار افراد و رنج انسان‌ها در اوکراین خواهد بود و آمریکا و متحدانش به هر حمله روسیه به اوکراین به صورت قاطع و متحد واکنش نشان خواهند داد.

پیش از این، رییس‌جمهور اوکراین چهارشنبه شب همزمان با آغاز وضعیت اضطراری در این کشور هشدار داده بود که تصمیم رهبران روسیه برای حمله به اوکراین به آغاز جنگ بزرگ در اروپا منجر خواهد شد.

از سوی دیگر، خبرگزاری اینترفکس روسیه نیز از شنیده شدن صدای تیراندازی با تفنگ در نزدیکی فرودگاه بوریسپیل در حومه کی‌یف، پایتخت اوکراین، خبر داد.

حمله روسیه به پایتخت و شهرهای بزرگ اوکراین درحالی صورت گرفت که ولادیمیر پوتین ساعاتی پیش گفت که دستور عملیات نظامی ویژه روسیه در دنباس و مناطق جدایی‌طلب شرق اوکراین را صادر کرده است اما رویترز به نقل از یک مقام وزارت کشور اوکراین خبر داد که مراکز فرماندهی نظامی اوکراین در کی‌یف و خارکیف هدف حمله موشکی قرار گرفتند.

دیمترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین، در واکنش به آغاز حمله روسیه، گفت که روسیه جنگی تمام عیار علیه اوکراین به راه انداخته است و شهرهای آرام اوکراین زیر حمله هستند.

کولبا افزود: این یک جنگ تجاوزکارانه است. اوکراین از خود دفاع کرده و پیروز خواهد شد. جهان می‌تواند و باید جلوی پوتین را بگیرد. اکنون زمان عمل است.

همزمان دبیرکل ناتو با محکوم کردن حمله روسیه به اوکراین از نشست کشورهای عضو این ائتلاف نظامی در مورد این درگیری‌ها خبر داد.

جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، ضمن محکوم کردن حمله روسیه به اوکراین، افزود که حمله روسیه به اوکراین با پیامدهای بسیار شدیدی برای مسکو همراه خواهد شد.

درپی آغاز حمله روسیه به اوکراین، قیمت هر بشکه نفت خام برنت برای اولین بار از سال ۲۰۱۴ به بیش از ۱۰۱ دلار و ۳۰ سنت رسید و قیمت نفت خام سبک آمریکا تا سقف ۹۶ دلار و ۵۰ سنت افزایش یافت.

ارزش دلار آمریکا نیز پس از آغاز حمله روسیه به کوراین در مقایسه با روبل روسیه ۵/۲۳ درصد افزایش یافت که بالاترین رشد از سال ۲۰۱۶ بوده است.

عنوانی که برخی مقام‌ها در جهان آن را «بی‌معنا» خواندند. همچنین انتشار معاهده‌ای به‌امضای پوتین، نشان داد که روسیه زین پس می‌تواند در دونتسک و لوهانسک پایگاه نظامی بنا کند.

کانورسیشن در گزارشی به پشت‌پرده اقدامات اخیر روسیه در اوکراین و برنامه‌آینده این کشور برای اوکراین و جهان پرداخته است.

ولادیمیر پوتین در سخنرانی‌اش درباره به رسمیت شناختن دو منطقه در دونباس، اقدام روسیه در به رسمیت شناختن استقلال دونتسک و لوهانسک را کاملا تقصیر اوکراین، دولت‌های غربی و از همه بیشتر آمریکا، برای کنترل اوکراین، انداخت. پوتین در این نطق، نه یک‌بار، بلکه چندین بار مشروعیت وجودی اوکراین، به‌عنوان کشوری مستقل را زیر سوال برد.

پوتین اقدام روسیه در به رسمیت شناختن استقلال این دو منطقه را گامی قاطع از سوی «قدرتی بزرگ» برای حفظ منافع و حمایت «خویشاوندان» آسیب‌پذیر روسیه خواند. اما اقدامات و اظهارات اخیر پوتین بیشتر سوال ایجاد کرده است تا اینکه جوابی بدهد. یا دست‌کم پاسخی به این پرسش بدهد که آیا اقدام روسیه در به رسمیت شناختن استقلال دو منطقه در شرق اوکراین، پایان بحران فعلی اوکراین است؟ یا دست‌کم شروعی بر پایان آن است یا نه؟

روی خوش‌بینانه و فریبنده اقدام روسیه در شناختن استقلال دونتسک و لوهانسک

تفسیر خوش‌بینانه از سخنان پوتین و اعزام «نیروهای حافظ صلح» به شرق اوکراین در پی آن، اقتضا می‌کند که فکر کنیم به رسمیت شناختن استقلال دونتسک و لوهانسک، راهی برای برون‌رفت از بحران برای همه است. چرا که به این شکل، پوتین با تحقیر اوکراین وجهه خود را حفظ می‌کند و غرب هم از یک جنگ تمام‌عیار با خسارات جانی و اقتصادی برای روسیه، پا پس می‌کشد.

اگر ظاهر پرزرق‌وبرق حرف‌های پوتین را در نظر بگیرید، اقدامات او تنها برای حمایت از حقوق دو «جمهوری» حامی روسیه و برکنار نگه داشتن اوکراین از درگیر شدن در یک تنش نظامی جدی با روسیه بوده است و اینکه به این شکل، کی‌یف، پایتخت اوکراین هم متحمل دشواری‌های سیاسی و اقتصادی‌اجتماعی که اجرای قرارداد «نامحبوب» ۲۰۱۵ مینسک، متوجه ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین و دولت او خواهد کرد، نمی‌شود.

اما چنین سناریویی بسیار خوش‌بینانه است؛ تفسیر چنینی از این بحران، که احتمالا یکی از پرخطرترین بزنگاه‌ها برای اروپا و امنیت دنیا، از جنگ جهانی دوم بدین سو است، خطایی بیش نخواهد بود.

و هر چه عاجزانه چشم‌هایمان را برای یافتن روزنه امیدی در شرایط فعلی تنگ کنیم، باز هم اقدام روسیه در رسمیت شناختن استقلال دونتسک و لوهانسک، نقض حقوق بین‌الملل است و همین، برای رفع اختلاف‌نظر اتحادیه اروپا، بریتانیا و آمریکا بر سر ابعاد اعمال تحریم بر روسیه کافی بوده است؛ اقدام روسیه تنها چاره‌جویی غرب را قوت بخشیده است.

100%

شکافتن سخنان پوتین در نطق به رسمیت شناختن استقلال دونتسک و لوهانسک

بحران کنونی فراتر از وضعیت در «برخی مناطق دونتسک و لوهانسک» است که در معاهده مینسک به آن‌ها اشاره شده است و تنش‌های گسترده‌تر بین روسیه و غرب بر سر آینده امنیت در اروپا را حل نمی‌کند.

روشن است که پوتین به این نتیجه رسیده که نگه داشتن وضعیت لوهانسک و دونتسک به‌عنوان بخشی از اوکراین، به‎‌عنوان اهرم قدرتی علیه اوکراین و فراتر از آن، هم‌پیمانان غربی این کشور، دیگر به کار اهداف روسیه نمی‌آید.

نطق یک‌ساعته تلویزیونی پوتین درباره به رسمیت شناختن استقلال دونتسک و لوهانسک هم جای چندانی برای امیدواری باقی نمی‌گذارد که «مسئله اوکراین» با این به رسمیت شناخته شدن، حل ‌شده باشد.

در سخنرانی پوتین، کفه آشکارا به سمت مشکلات روسی‌اوکراینی سنگینی می‌کرد تا اینکه حرف از مشکلات دونتسک و لوهانسک، «دو جمهوری دونباس» باشد. ولادیمیر پوتین خود از چیزهایی سخن گفت که نشان می‌دهد که برای روسیه، پای برنامه‌ای بسیار گسترده‌تر از بحران کنونی اوکراین، در میان است. اگر چند تکه از حرف‌های او را بیرون بکشیم، خواهیم دید.

100%

طبق آنچه پوتین گفت، با مرزکشی‌های دهه‌های ۱۹۲۰، ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ قلمرویی «مصنوعی» زاده شد که اوکراین کنونی است و پس از فروپاشی شوروی، مناطقی که از نظر تاریخی متعلق به روسیه بود به اوکراین ملحق شد که در این مناطق، اقوام روسی سکونت دارند که حقوقشان در اوکراین امروزی نقض شده است.

پوتین در سخنرانی‌اش تاکید کرد که نقض حقوق بین‌الملل از سوی او، تا حدود زیادی به‌خاطر دولت شکست‌خورده اوکراین است که تصمیم‌گیری‌ها در آن به‌دست مقام‌های فاسد و تحت‌سلطه غرب انجام می‌شود. اما مهم‌تر از این گفته، پوتین تکرار کرد که اوکراین، با نزدیک‌تر شدن به ناتو، همین حالا هم خطری برای روسیه است و روسیه باید به این اقدام اوکراین واکنش نشان دهد.

تمام این گفته‌ها در کنار یکدیگر، امضا و پذیرفتن فوری «معاهدات دوستی» بین روسیه و مناطق به‌رسمیت‌شناخته‌شده در دونباس، و تصمیم برای اعزام سربازان روس، به‌اسم «نیروهای حافظ صلح» به شرق اوکراین و سخنرانی پوتین درباره به رسمیت شناختن استقلال این دو منطقه نشان می‌دهد که آنچه شاهد آن‌ایم، وقت‌تنفسی کوتاه در دل بحرانی است که زین پس، تنها ژرف‌تر و دامنه‌دارتر خواهد شد.

همچنین چنین باشتاب پیش رفتن روسیه در به رسمیت شناختن دونتسک و لوهانسک و اعزام نیروهایش به شرق اوکراین، نشانه آشکاری از تشدید تنش به‌دست روسیه است. پیشینه پوتین در این دست اقدامات از سال ۲۰۰۸ بدین سو جای تردید برای کسی باقی نمی‌گذارد که این بحران سر دراز دارد و هر چه باشد، تمام‌شده نیست.

ولادیمیر پوتین همزمان با صدور دستور عملیات نظامی روسیه در دنباس و مناطق جدایی‌طلب شرق اوکراین، گفت: روسیه در دنباس یک عملیات نظامی ویژه انجام خواهد داد.

در همین حال جو بایدن، رییس جمهوری آمریکا، گفت وضعیت اوکراین را از نزدیک دنبال می‌کند و پنج‌شنبه با سران گروه هفت در این مورد گفت‌وگو خواهد کرد.

بایدن همچنین گفت: آمریکا و متحدانش به هر حمله روسیه به اوکراین به صورت قاطع و متحد واکنش نشان خواهند داد.

ساعتی پیش از صدور دستور پوتین با ورود نیروهای نظامی روسیه به خاک اوکراین، چهارشنبه شب ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین، در یک سخنرانی تلویزیونی هشدار داده بود که تصمیم رهبران روسیه برای ورود نیروهای این کشور به خاک اوکراین به جنگ بزرگی در اروپا منجر می‌شود.

آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، نیز در هشداری مشابه گفت که روسیه در حال آماده‌سازی نهایی نیروهای خود برای حمله قریب‌الوقوع، همه‌جانبه و کامل به اوکراین است.

در همین حال روسیه پرواز هواپیماهای غیرنظامی از مسیرهای هوایی هم‌مرز با مناطق شمال شرقی اوکراین را ممنوع کرد.

به گفته منابع آمریکایی تعداد نیروهای روسیه در مرزهای اوکراین به ۲۰۰ هزار نفر افزایش یافته است و این نیروها در موقعیت آمادگی نهایی برای حمله به اوکراین قرار گرفته‌اند.

از سوی دیگر شماری از وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی اوکراین روز چهارشنبه هدف حمله سایبری قرار گرفتند و بنابر اعلام شرکت امنیت شبکه ای‌ست، صدها رایانه در اوکراین از جمله اهداف این حملات سایبری بوده‌اند.

در چنین شرایطی اجرای وضعیت اضطراری در اوکراین از نخست دقایق بامداد پنج‌شبه آغاز شد.

بنابر دستور ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین و مصوبه پارلمان این کشور، اجرای وضعیت اضطراری از نخستین ساعت بامداد پنج‌شنبه به مدت ۳۰ روز در سراسر اوکراین از جمله پایتخت این کشور، کی‌یف، آغاز شد.

شورای امنیت ملی و دفاع اوکراین روز چهارشنبه گفت که پیشنهاد اجرای وضعیت اضطراری در سراسر این کشور به جز مناطق دونتسک و لوهانسک اعمال شود و به دنبال آن ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور و همچنین پارلمان اوکراین آن را تصویب و ابلاغ کردند.

همزمان گزارش‌هایی از بستن دو فرودگاه دنیپرو و خارکیف در شرق این کشور و محدوده ۱۰ کیلومتری آنها تا ظهر پنج‌شنبه به وقت محلی منتشر شده است.

به گفته شهردار کی‌یف با اوج‌گیری تهدید نظامی روسیه، وضعیت اضطراری در پایتخت اوکراین نیز از دقایق اولیه پنج‌شنبه به اجرا در آمده است.

بنابر مصوبه پارلمان اوکراین، در وضعیت اضطراری دولت و نهادهای حکومتی اوکراین حق اعمال مقررات ویژه ورود و خروج در فرودگاه‌ها و ورودی شهرها، محدودیت در حرکت و بازرسی وسایل نقلیه و افزایش استقرار نیروهای امنیتی و نظامی به منظور حفظ نظم عمومی و حفاظت از تاسیسات مرتبط با اقتصاد ملی و معیشت مردم را دارند.

همچنین برگزاری برنامه‌ها و تجمعات و اعتصاب ممنوع است و در صورت لزوم وضع مقررات منع رفت و آمد از جمله ممنوعیت حضور افراد بدون مجوز یا فاقد کارت شناسایی در خیابان‌ها و اماکن عمومی در ساعات معینی از روز، ممنوع است.

علاوه بر این، نیروهای دولتی و امنیتی حق بررسی مدارک شناسایی شهروندان و در صورت لزوم انجام بازرسی شخصی، بازرسی از وسایل نقلیه، چمدان‌ها و محموله‌ها را دارند.

از جمله دیگر اختیاراتی که پارلمان اوکراین به دولت این کشور برای اجرای وضعیت اضطراری واگذار کرد ممنوعیت تولید و انتشار مطالب اطلاعاتی منجر به بی‌ثباتی، ممنوعیت استفاده از فرستنده‌های رادیویی آماتور، و اجرای قوانین ویژه در ارتباطات و انتقال اطلاعات در شبکه‌های اینترنتی است.

یکی دیگر از بخش‌های قانون وضعیت اضطراری در اوکراین ممنوعیت تغییر محل اقامت سربازان و نیروهای ذخیره ارتش بدون اطلاع دفاتر منطقه‌ای ارتش و سرویس امنیتی اوکراین است.

دولت و نیروهای امنیتی و نظامی اوکراین در شرایط اضطراری اجازه خواهد داشت در صورت تشخیص یا احتمال خطر ساکنان اماکن در معرض خطر را تخلیه کنند.

اجرای وضعیت اضطراری به دولت‌های محلی و فرماندهی نظامی سپرده شده است و به مقام‌های اجرایی مناطق مختلف و شهر کی‌یف دستور داده شده ستادهای عملیاتی شامل نمایندگان سرویس امنیتی، دستگاه‌های اجرایی و نمایندگان نیروهای مسلح را تشکیل دهند.

خبرگزاری دولتی تاس گزارش داد که روسیه از روز چهارشنبه چهارم اسفند روند تخلیه کارکنان دیپلماتیک خود را از همه مراکز دیپلماتیکش در اوکراین آغاز کرده است.

به‌دنبال اعلام این تصمیم، گزارش‌ها حاکی است که سفارت روسیه در کی‌یف و همچنین سرکنسولگری این کشور در اودسا پرچم‌های روسیه را از ساختمان‌های خود پایین آورده‌اند. یکی از اعضای گارد ملی اوکراین نیز که در نزدیکی کنسولگری در حال انجام وظیفه بود به رویترز گفت از صبح چند خودرو از محوطه کنسولگری خارج شدند.

همزمان روز چهارشنبه گزارش شد چندین وب‌سایت دولتی در اوکراین از جمله وب‌سایت وزارت خارجه و دولت این کشور از دسترس خارج شد و مقام‌های اوکراین آن را آغاز یک حمله سایبری گسترده دیگر خواندند.

پس از هفته‌ها تلاش مقام‌های اوکراینی برای ایجاد آرامش در این کشور، روز چهارشنبه نشانه‌هایی از نگرانی‌های فزاینده در این مقام‌ها نمایان شد.

آنها گفتند این هفته هشدارهای آنلاینی درباره آمادگی هکرها برای حمله به سازمان‌های دولتی، بانک‌ها و بخش دفاعی دریافت کرده بودند. اوکراین تاکنون شاهد حمله‌های سایبری وسیع بوده که روسیه را برایش متهم می‌کند.

از طرف دیگر، وزارت خارجه اوکراین با بیانه اینکه «تجاوز مسکو می‌تواند به کاهش خدمات کنسولی منجر شود»، به شهروندان اوکراین توصیه کرد که از سفر به روسیه خودداری کنند و از اوکراینی‌ها خواست که به‌طور فوری روسیه را ترک کنند.

رییس شورای امنیت ملی و دفاع اوکراین نیز خواستار ایجاد وضعیت اضطراری در سراسر این کشور شد. او گفت این اقدامات می‌تواند شامل حفاظت بیشتر از تاسیسات عمومی و محدودیت در ترافیک و حمل‌ونقل باشد. اعلام وضعیت اضطراری باید به تصویب پارلمان اوکراین برسد.

ایالات متحده آمریکا و متحدانش از روز سه‌شنبه تحریم‌های بیشتری را علیه روسیه به‌دلیل به رسمیت شناختن دو منطقه تحت کنترل جدایی‌طلبان در شرق اوکراین اعمال کردند و همچنین به صراحت گفتند که در صورت حمله تمام‌عیار روسیه به اوکراین، اقدامات سخت‌تری را در نظر گرفته‌اند.

پارلمان اوکراین هم تحریم‌هایی علیه ۳۵۱ روس، از جمله قانونگذارانی که از به رسمیت شناختن استقلال دو منطقه شرق اوکراین و استقرار نیروهای روسی در آنجا حمایت کردند، تصویب کرد.

روزنامه وال‌استریت‌ژورنال به نقل از دیپلمات‌ها نوشت اتحادیه اروپا تصمیم دارد وزیر دفاع روسیه و آژانس تحقیقات اینترنتی این کشور را تحریم‌ کند.

با این وجود، هیچ یک از اقدامات تحریمی اعلام شده تاکنون به‌طور مستقیم شخص ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه را هدف قرار نمی‌دهد و همچنین انتظار نمی‌رود هیچ کدام از این اقدامات پیامدهای شدیدی برای مسکو که بیش از ۶۳۰ میلیارد دلار ذخایر بین‌المللی دارد، داشته باشد.

دمیترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین، از رهبران غرب خواسته منتظر نمانند و تحریم‌های بیشتری را علیه روسیه اعمال کند که اقتصاد و حلقه درونی اطراف ولادیمیر پوتین را هدف قرار دهد.

آندری ملنیک، سفیر اوکراین در برلین نیز گفت که آمریکا و اروپا باید سوئیفت و انتقال پول به روسیه را تحریم کنند و تحریم‌ها باید از بسته پیشنهادی فعلی شدیدتر باشد.

آنالنا بائربوک، وزیر خارجه آلمان، تحریم‌های اتحادیه اروپا را «اولین قدم» علیه روسیه خواند و گفت این امکان وجود دارد افراد و شرکت‌های شامل تحریم‌ها توسعه پیدا کند.

بریتانیا هم که پنج بانک روسی را تحریم کرده، در راستای حمایت از اوکراین اعلام کرد آماده است تا علاوه‌ بر ارسال تجهیزات نظامی بیشتری به کی‌یف، تا سقف ۵۰۰ میلیون دلار وام برای حمایت از اوکراین و کمک به کاهش اثرات اقتصادی تجاوز روسیه تضمین کند.