روزنامه شرق در گزارشی با اشاره به طرح توسعه حرم شاهچراغ در شیراز نوشت طرح تخریب ۲۰۰ خانه تاریخی در شیراز برای توسعه شاهچراغ با روی کار آمدن ابراهیم رئیسی دوباره در دستور کار دولت قرار گرفت. بر اساس این طرح، قسمت زیادی از بافت تاریخی شیراز تخریب میشود تا حرم شاهچراغ گسترش یابد.
در حالی که طرفهای حاضر در مذاکرات وین میگویند این مذاکرات به مرحلهای بسیار حساس رسیده، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبه با «فایننشال تایمز» گفت کنگره آمریکا باید درباره پایبندی به برجام «بیانیه سیاسی» بدهد.
امیرعبداللهیان در مصاحبهای که روز چهارشنبه ۲۷ بهمن در روزنامه فایننشال تایمز منتشر شد، با تاکید بر اینکه سخنان رییس جمهور آمریکا به عنوان تضمین کافی نیست، گفت کنگره باید پایبندی به برجام را به شکل بیانیه سیاسی اعلام کند.
او افزود از علی باقری، رییس تیم ایران در مذاکرات وین، خواسته است به طرفهای غربی بگوید «حداقل پارلمان کشورتان یا رییس پارلمانهای کشورهایی که طرف مذاکرات برجامی ما هستند میتوانند در یک بیانیه سیاسی پایبندی خود را به این توافق و به بازگشت به اجرای توافق برجام اعلام کنند».
امیرعبداللهیان با اشاره به اینکه «به ما گفته میشود اظهارات جو بایدن در اجلاس اخیر جی۷ میتواند یک تضمین سیاسی قوی باشد» به فایننشال تایمز گفت: «اساسا در افکار عمومی ملت ایران، به دلیل خروج آمریکاییها از برجام و بدقولی طرفهای غربی سخن رییس یک کشور، آن هم ایالات متحده آمریکا، به عنوان تضمین پذیرفتنی نیست.»
به نوشته فایننشال تایمز، برای دولت بایدن غیرممکن است برای خواستههای ایران چنین تضمینهای حقوقی بدهد.
شش دور مذاکرات ایران و قدرتهای جهانی خرداد امسال با انتخابات ریاست جمهوری در ایران متوقف شد و دولت ابراهیم رئیسی سرانجام از هشتم آذرماه هفتمین دور مذاکرات را آغاز کرد.
در هفتههای نخست این مذاکرات کشورهای غربی از مطالبات «غیرواقعبینانهای» که ایران در گفتوگوها مطرح میکند انتقاد کردند، اما در هفتههای اخیر شماری از مقامهای غربی گفتند مذاکرات روند بهتری یافته است هر چند زمان رسیدن به توافق فقط چند هفته است.
در دو هفته گذشته شماری از مقامهای آمریکا و سه کشور اروپایی از جمهوری اسلامی خواستهاند تصمیمات سیاسی لازم را اتخاذ کند. از جمله لیز تراس، وزیر خارجه بریتانیا، هفته پیش با تاکید بر اینکه مذاکرات به «مرحله آخر و نقطه بسیار حساس» رسیده است، خواستار تصمیمگیری سیاسی ایران شد.
با این حال امیرعبداللهیان در مصاحبه فایننشال تایمز از موضع آمریکا در مذاکرات وین ابراز ناامیدی کرد و گفت: «طرف مقابل فاقد ابتکار عمل جدی است.»
وزیر خارجه جمهوری اسلامی درباره تحریمها نیز گفت دولت آمریکا فقط قصد لغو تحریمهای وضعشده در دوران ترامپ را دارد اما «این چیزی نیست که ما به دنبالش هستیم».
وزیر خارجه جمهوری اسلامی دلایل ترامپ برای تحریمهای وضعشده علیه ایران را «ناعادلانه» خواند و گفت این تحریمها که «تحت برخی ادعاها مثل برنامه موشکی ایران، موضوعات منطقهای یا حقوق بشری» وضع شدند «غیرقابل قبول» هستند.
امیرعبداللهیان همچنین با اشاره به اینکه «آمریکاییها پیامهای زیادی را به ما میدهند برای اینکه با ما مستقیما گفتوگو کنند»، به فایننشال تایمز گفت: «آخرین پاسخ ما به آمریکاییها و واسطههایی که آمده بودند این بود که هرگونه گفتوگو، تماس و مذاکره با آمریکا برای دولت من هزینه بسیار سنگینی خواهد داشت.»
فایننشال تایمز همچنین در گزارش خود به رویکردهای مختلف در جمهوری اسلامی نسبت به مذاکرات هستهای و مذاکره با آمریکا اشاره کرده است.
هفته گذشته گزارشهایی منتشر شد که سعید جلیلی، نماینده خامنهای در شورای عالی امنیت ملی، نامهای «۲۰۰ صفحهای» در مخالفت با ادامه مذاکرات نوشته و حسین امیرعبداللهیان نیز در نامه به خامنهای از «سنگاندازیها» انتقاد کرده است.
پس از آن برخی رسانهها، از جمله فارس و ایرنا، نامهنگاری امیرعبداللهیان با خامنهای را تکذیب کردند و سعید جلیلی نیز اصل خبر درباره گزارش خود را رد نکرد، اما گفت آن «۱۲۰ صفحه» مربوط به شش ماه پیش بود.
در پی دیدار میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین با مقامهای اسرائیلی و نمایندگی دایم آنها در وین، او به خبرنگار ایران اینترنشنال گفت با این هیات درباره کنفرانس «منطقه عاری از سلاحهای کشتار جمعی» صحبت کرده است.
اولیانوف روز سهشنبه ۲۶ بهمن در این باره افزود: «ما با همتایان اسرائیلی خود گفتوگوهای منظمی داریم. مواضع همدیگر را میدانیم و احترام میگذاریم که بر سر برجام با هم اختلاف نظر داریم. بنابراین چیزی برای مذاکره و بحث [در مورد ایران و برجام] باقی نمیماند.»
نماینده روسیه تاکید کرد مذاکرات احیای برجام در مرحله پایانی قرار دارد و به زمان بیشتری برای ارزیانی همه چیز نیاز است ولی نه خیلی زیاد. او اضافه کرد: «اگر از من بپرسید، من همچنان خوشبینم. بعدا مشخص خواهد شد که چه کسی درست گفته، خوشبینها یا بدبینها.»
وبسایت «نور نیوز»، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی در ایران در واکنش به دیدار اولیانوف و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با هیات اسرائیلی نوشت حضور مقامهای اسرائیلی در وین «عاملی بازدارنده برای پیشرفت مذاکرات در شرایط حساس فعلی» است.
وبسایت خبری والا در اسرائیل هم نوشت مقامات بلندپایه میگویند اسرائیل به شکلی بیسابقه نمایندگانی را به وین فرستاده تا با هیات آمریکایی و دیگر هیاتهای مذاکرهکننده دیدار کرده و مواضع اسرائیل را در زمینه احتمال بازگشت به برجام روشن کنند.
مقام اسرائیلی که به وین فرستاده شده یوش زرقا، مدیرکل امور استراتژیک وزارت خارجه است و بر اساس گزارشها، تصمیم به فرستادن او به وین پس از نشست بررسی شرایط مذاکرات اتمی در وزارت خارجه اسرائیل که هفته پیش برگزار شد گرفته شده است. مقامات ارشد وزارت خارجه اسرائیل این ایده را مطرح کردند و وزیر خارجه، یائیر لاپید هم آن را تایید کرد.
شماری از گزارشها حاکی از آن است که برخی مقامات در اسرائیل نگرانند آمریکا و دیگر کشورها در آخرین لحظات، امتیازهای بیشتری به ایران بدهند.
نفتالی بنت، نخست وزیر اسرائیل در بحرین توافق با ایران را «اشتباه استراتژیک» خواند و تاکید کرد اسرائیل و بحرین به دلیل تلاش ایران برای بیثبات کردن خاورمیانه، چالشهای امنیتی مشترک دارند.
نخست وزیر اسرائیل در مصاحبه با نشریه الایام گفت: «معتقدیم توافق با ایران یک اشتباه استراتژیک است چون به تهران اجازه میدهد توانایی اتمیاش را حفظ کند و صدها میلیارد دلار پول برای سوخت ماشین ترور خود بگیرد.»
او در ادامه تاکید کرد ایران ثبات کل منطقه را تضعیف میکند و هدفش از بین بردن دولتهای میانهروست.
ریچارد نفیو، یکی از اعضای تیم مذاکرهکننده هستهای آمریکا که اخیرا گزارش شد این تیم را ترک کرده در توییتی نوشت به دلیل «اختلاف نظر صادقانه درباره سیاستها» از تیم مذاکرهکننده کنار رفته و هفته گذشته از وزارت خارجه آمریکا جدا شده است.
او روز سهشنبه ۲۶ بهمن در حساب توییترش نوشت به دلیل ماهیت مذاکرات جاری در وین فعلا نمیخواهد جزییات بیشتری ارائه کند.
جیم اینهاف، سناتور جمهوریخواه در واکنش به توییتهای نفیو نوشت دولت بایدن آماده است بهای سنگینی برای بازگشت به توافق شکستخورده با ایران بپردازد و حتی آنها که حامی بازگشت به توافقاند باورشان نمیشود رابرت مالی مایل است چه چیزهایی را واگذار کند.
شبکه خبری انبیسی پیشتر گزارش داده بود نفیو به علت اختلاف نظر با مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران درباره روند مذاکرات، از این تیم جدا شده و سمتی متفاوت در وزارت خارجه آمریکا خواهد یافت.
انبیسی در گزارش خود که روز شنبه دوم بهمن منتشر شد، اشاره کرد تیم مذاکرهکننده آمریکا در وین اخیرا دستخوش تغییری عمده شده است.
نفیو اسفند سال گذشته به عنوان معاون نماینده ویژه آمریکا در امور ایران منصوب شد.
او در مذاکرات پیشین هستهای در دولت اوباما نیز عضو تیم آمریکا بود و شماری از مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از او به عنوان «معمار تحریمهای ایران در دوره اوباما» یاد میکنند.
نفیو پژوهشگر ارشد در دانشگاه کلمبیا و تحلیلگر ارشد موسسه بروکینگز است و کتاب او نیز با عنوان «هنر تحریمها؛ نگاهی از درون میدان» به فارسی ترجمه شده است.
در ماههای اخیر شماری از اعضای کنگره آمریکا به دولت بایدن هشدار دادهاند در صورت دسترسی به توافقی ناقص با جمهوری اسلامی و لغو تحریمها، منابع مالی انبوهی برای بیثبات سازی منطقه در اختیار رژیم ایران قرار خواهد گرفت.
وزارت خارجه بریتانیا اعلام کرد لیز تراس، وزیر خارجه این کشور در تماس تلفنی با حسین امیرعبداللهیان، همتای ایرانی خود گفت زمان گرفتن تصمیمهای نهایی در مذاکرات احیای برجام فرا رسیده است.
بر اساس این گزارش، وزیر خارجه بریتانیا همچنین برعزم خود برای آزادی شهروندان بریتانیایی زندانی در ایران تاکید کرد. وزارت خارجه بریتانیا گفته دولت این کشور به پرداخت بدهی قدیمی خود به ایران متعهد و به دنبال راهی برای انجام آن است.
به نوشته رسانههای ایران، امیرعبداللهیان در تماس تلفنی با تراس گفت که مذاکرات وین برای احیای برجام به «مرحله حساس و مهم» نزدیک شده است. رسانههای ایران به نقل از امیرعبداللهیان نوشتند که او در این تماس تلفنی رسیدن گفتوگو به این مرحله را ناشی از «رویکرد منطقی و نیز ابتکار عمل طرف ایرانی» توصیف کرده و خواهان «توافق دسته جمعی میان همه طرف های مذاکره کننده بر سر متن واحد» شده است.
او بعد در توییتی نوشت در گفتوگو با وزیر خارجه بریتانیا به طلب تهران از لندن اشاره کرده و همچنین گفته توافق اتمی خوب در وین در صورت اتخاذ رویکرد واقعبینانه از سوی طرف غربی دستیافتنی است.
امیرعبداللهیان پیش از تماس با وزیر خارجه بریتانیا با جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم به صورت تلفنی درباره مذاکرات برجام گفتوگو کرده بود.
بورل پس از تماس در توییتی نوشت: «قویا معتقدم که توافق در دسترس است و وقت انجام تلاش نهایی و رسیدن به مصالحه فرا رسیده است.»
وزارت خارجه ایران روز دوشنبه ۲۵ بهمن با اشاره به این تماس اعلام کرد که امیرعبداللهیان به بورل گفته جمهوری اسلامی به هیچ وجه از خطوط قرمز خود عقب نشینی نخواهد کرد.
سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز روز دوشنبه در خصوص احتمال رسیدن به توافق تا پایان فوریه، گفت که اگر طرف اروپایی و آمریکا به ابتکارات ایران در چارچوب برجام پاسخ دهند و منطق ایران رعایت شود احتیاج به پایان فوریه نیست و همین فردا میتوانیم در وین توافق را اعلام کنیم.
موضع رسمی ایران این است که در صورت راستیازمایی لغو تحریمها حاضر به بازگشت به تعهدات هستهای خود در برجام خواهد بود.
علی شمخانی دبیر شورای عالی ملی روز سهشنبه در توییتی نوشت: «بدعهدی اثبات شده آمریکا، مهمترین عامل تهدید کننده هرگونه توافق است و راستیآزمایی و ارائه تضمین بخش لاینفک توافق خوب است.»
به گزارش خبرگزاری رسمی عربستان سعودی، کابینه این کشور از تلاشهای آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی اعلام حمایت کرد.
بر اساس بیانیهای که پس از جلسه کابینه عربستان سعودی صادر شده، ریاض همچنین از آمریکا برای حمایت از این کشور در مقابله با حملات شبهنظامیان حوثی مورد حمایت ایران تشکر کرده است.
گفتوگوها برای رسیدن به یک توافق جدید هستهای بین ایران و قدرتهای جهان در وین ادامه دارد. این در حالیاست که نگرانیهای غرب و متحدانش در منطقه در مورد توسعه برنامه هستهای تهران رو به افزایش است.
تهران و ریاض در ماههای اخیر چند دور مذاکره به میانجیگری بغداد برگزار کردند که در حال حاضر متوقف شده است.
عبدالله المعلمی، سفیر عربستان سعودی در سازمان ملل پیشتر گفته بود ریاض خواهان گفتوگوهای اساسیتر با تهران است تا به رفتار جمهوری اسلامی در منطقه هم پرداخته شود، اما ایران تاکنون مذاکرات را «به بازی گرفته است».
او در گفتوگو با روزنامه سعودی عربنیوز که ۲۲ آذر منتشر شد، گفت تاکنون در مذاکرات ایران و عربستان سعودی هیچ نتیجه مهمی حاصل نشده است.
دو کشور در زمینه بحران یمن اختلاف دارند؛ در حالی که عربستان سعودی حامی دولت قانونی یمن است که از سوی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته میشود، جمهوری اسلامی از شبهنظامیان حوثی حمایت میکند و برای آنان اسلحه میفرستد.
عربستان سعودی خواهان پرداختن به موضوعات منطقهای و همچنین برنامه موشکهای بالستیک ایران در مذاکرات قدرتهای جهانی با تهران است.